Is­pa­ni­ýa­nyň dik ga­ýa­lar bi­len gur­şa­lan Go­me­ra ada­sy­nyň ýer­li hal­ky bir­nä­çe asyr­dan bä­ri sy­gy­ryp ara­gat­na­şyk sak­lap gel­ýär. Adam aňy­nyň iň gy­zyk­ly çöz­güt­le­ri­niň bi­ri bo­lan we hä­zir­ki wagt­da sil­bo di­li hök­mün­de öňe sü­rül­ýän sy­gy­ryp gep­leş­mek dä­bi­niň 500 ýyl­lyk ta­ry­hy bar.
Ka­nar ar­hi­pe­la­gyn­da ýer­leş­ýän Go­me­ra ada­sy­nyň ila­ty ada­nyň çuň jül­ge­le­ri­niň we wul­kan ga­ýa­la­ry­nyň ara­syn­da ha­bar­laş­mak üçin ada­ty däl çöz­güt tap­ma­ly­dy­gy­na dü­şü­nip­dir­ler. Oba­la­ryň ara­syn­da ha­bar ýe­tir­mek üçin bir­nä­çe sa­gat­dan 1-2 gü­ne çen­li wagt ge­rek bo­lup­dyr. Üs­te­si­ne-de, be­ýik­li-pes­li ada­da ýö­räp gi­dip-gel­mek howp­ly ýag­daý­la­ra ge­ti­rip­dir. Ýer­li halk dag­lar­da se­siň aň­sat­lyk bi­len ýi­tip gid­ýän­di­gi­ne, sy­gyr­ma­gyň bol­sa, has uzak­la­ra aý­dyň ýaý­rap bil­ýän­di­gi­ne göz ýe­ti­rip­dir­ler. Şeý­le­lik­de, di­ňe dem alyş we do­dak he­re­ket­le­rin­den eme­le ge­len öz­bo­luş­ly ara­gat­na­şyk ul­ga­my peý­da bo­lup­dyr. Go­me­ra ada­sy­nyň ila­ty kyn ge­og­ra­fik şert­ler­de ýa­şa­mak üçin sy­gyr­ýan di­li (sil­bo) iş­läp dü­züp­dir­.
At­lan­tik um­ma­nynyň ke­na­ryn­da­ky bu ada­nyň ýa­şaý­jy­la­ry geç­miş­de to­kaý ýan­gy­ny, howply ýagdaýlar, toý ça­ky­ly­gy ýa-da sü­rü­le­riň ýer­leş­ýän ýe­ri ba­ra­da öz­bo­luş­ly ses­le­ri ula­nyp, bi­ri-bi­ri­ne ha­bar be­rip­dir­ler. Ada­ty bol­ma­dyk ses­ler ýe­liň tiz­li­gi bi­len güýçlenip, 10 es­se uzak­ly­ga, 5 ki­lo­met­re çen­li ýetipdir.
Sil­bo di­li heň­den ýa-da tö­tän­le­ýin çyk­ýan ses­ler­den yba­rat däl. Aý­ra­tyn söz­lük go­ry bol­ma­dyk sil­bo di­li is­pan di­li­niň ses gur­lu­şy­na esas­lan­ýar. Ada ýa­şaý­jy­la­ry is­pan di­lin­dä­ki çe­kim­li we çe­kim­siz ses­le­ri dür­li ton­la­ra hem-de ritm­le­re böl­ýär­ler. Dört çe­kim­li we dört çe­kim­siz ses­den yba­rat bo­lan bu ama­ly gur­lu­şyň kö­me­gi bi­len is­len­dik sö­zi sy­gy­ryp aý­dyp bol­ýar.
Silbo dilinde ada­ty dil­dä­ki söz­ler däl-de, sy­gyr­mak we üf­le­mek ar­ka­ly söz­le­riň ses kod­la­ry ug­ra­dyl­ýar. Dil­çi­ler bu di­li ulan­ýan­la­ryň beý­ni­si­niň ada­ty gep­le­şik di­li­ni ulan­ýan adam­laryňky bi­len meň­zeş­di­gi­ni su­but et­di­ler. Beý­ni şol bir za­dy pi­kir­len­ýär, aň­da söz­lem dü­zü­len­den soň, söz­lem gep­le­mek ar­ka­ly däl-de, sy­gyr­mak ar­ka­ly be­ýan edil­ýär.
XX asy­ryň ahy­ryn­da Is­pa­ni­ýa­da öý­jük­li te­le­fon­la­ryň ýaý­ra­ma­gy bi­len, sy­gy­ryp gep­leş­mek dä­bi öň­kü­sin­den bi­raz pe­se gaç­dy. 1999-njy ýyl­da Go­me­ra ada­syn­da­ky äh­li or­ta mek­dep­ler­de bu di­li öw­ren­mek bilen bag­ly sa­pak­la­ryň ýo­la goý­lan­dy­gy­na ga­ra­maz­dan, ýaş ne­sliň ara­syn­da sil­bo di­li­ni ulan­ýan­la­ryň sa­ny git­di­gi­çe azal­ýar. 2009-njy ýyl­da ÝU­NES­KO bu öz­bo­luş­ly di­li Adam­za­dyň mad­dy däl me­de­ni mi­ra­sy­nyň sa­na­wy­na gi­riz­di. Köp­le­riň sygyrýan ýa-da üf­len­ýän dil di­ýip ta­na­ýan sil­bo di­li is­pan me­de­ni­ýe­ti­niň tä­sin­li­gi ha­sap­lan­ýar.

Gyzykly bolup bilerЕЩЕ ОТ АВТОРА