Ber­ka­rar döw­le­tiň tä­ze eý­ýa­my­nyň Gal­ky­ny­şy döw­rün­de hormatly Prezidentimiziň taý­syz ta­gal­la­sy bi­len ýur­du­myz­da ga­zy­lyp alyn­ýan te­bi­gy baý­lyk­la­ryň üs­ti yzy­gi­der­li açyl­ýar. Çig mal se­riş­de­le­ri­ni gaý­ta­dan iş­le­ýän se­na­gat pu­dak­la­ry döw­re­bap­laş­dy­ryl­ýar. Şeý­le hem ener­ge­ti­ka howp­suz­ly­gy ba­ra­da­ky al­nyp ba­ryl­ýan iş­ler dün­ýä­de pa­ra­hat­çy­ly­gyň hö­küm sür­me­gi­niň esa­sy­ny düz­ýär. Hä­zir­ki wagt­da ener­giýa howp­suz­ly­gy­na de­giş­li me­se­le­ler hal­ka­ra gat­na­şyk­la­ryn­da örän mö­hüm äh­mi­ýe­te eýe bo­lup, di­ňe bir mil­li we dün­ýä de­re­je­sin­de dur­muş-yk­dy­sa­dy ösü­şiň dep­gin­le­ri­ni däl, eý­sem, adam­za­dyň gel­jek­ki ýa­şaý­şy­ny hem kes­git­le­ýär. Ener­giýa howp­suz­ly­gy­na de­giş­li me­se­le­ler, il­kin­ji no­bat­da, glo­bal hä­si­ýe­te eýe­dir. Türk­me­nis­tan dün­ýä­niň ener­gi­ýa se­riş­de­le­ri­ni öň­de­ba­ry­jy ön­dü­ri­ji we üp­jün edi­ji ýurt­la­ryň bi­ri bo­lup dur­ýar. Bu bol­sa, ener­gi­ýa çä­gin­de hal­ka­ra hyz­mat­daş­ly­gy­nyň di­wer­si­fi­ka­si­ýa­sy üçin yg­ty­bar­ly esas­dyr.
Ener­gi­ýa howp­suz­ly­gy­nyň yl­my-na­za­ry esas­la­ry üçin, ener­gi­ýa howp­suz­ly­gy bi­len bag­ly hal­ka­ra gat­na­şyk­lar ba­bat­da bar bo­lan yl­my tej­ri­be iş­le­ri­niň ne­ti­je­le­ri­ni öw­ren­mek ze­rur bo­lup dur­ýar. Jem­gy­ýe­tiň we döw­le­tiň dur­mu­şyn­da ener­ge­ti­ka pu­da­gy­nyň kes­git­leý­ji or­na eýe bol­ýan­dy­gy se­bäp­li, dün­ýä­niň köp döw­let­le­ri öz ener­ge­ti­ka kuw­wat­lyk­la­ry­ny ne­ti­je­li ulan­mak we ener­ge­ti­ka howp­suz­ly­gy­ny üp­jün et­mek mak­sa­dy bi­len, bu gur­şaw­da al­nyp ba­ryl­ýan iş­le­riň stra­te­gi­ýa­sy­ny we mak­sat­na­ma­sy­ny iş­läp düz­mä­ge uly üns ber­ýär­ler. Dün­ýä­de yk­dy­sa­dy we sy­ýa­sy dur­nuk­ly­lyk, adam­za­dyň aba­dan­çy­ly­gy, eko­lo­gi­ýa­nyň ýag­da­ýy bel­li bir de­re­je­de dün­ýä ener­ge­ti­ka­sy­nyň ösü­şi­ne bag­ly bol­ýar.
Gah­ry­man Ar­ka­da­gy­myz: «Türk­me­nis­tan ener­ge­ti­ka ul­ga­my­nyň ös­dü­ril­me­gi­ne aý­ra­tyn äh­mi­ýet ber­ýär. El­bet­de, bi­ziň ýur­du­my­zyň te­bi­gy ga­zyň ýü­ze çy­ka­ry­lan gor­la­ry bo­ýun­ça dün­ýä­de dör­dün­ji or­ny eýe­le­ýän­di­gi­ni na­za­ra al­saň, mu­nuň özi ka­nu­na­la­ýyk ýag­daý­dyr. Biz ýan­gyç se­riş­de­le­ri­ni köp möç­ber­de ön­dür­ýän we da­şa­ry ýurt­la­ra iber­ýän döw­let hök­mün­de ýur­du­my­zyň üs­tü­ne düş­ýän jo­gap­kär­çi­li­gi öran berk duý­ýa­rys». Ägirt uly ne­bit we gaz gor­la­ry döw­le­ti­mi­ziň dur­muş-yk­dy­sa­dy ösü­şi­niň esa­sy çeş­me­le­ri­niň bi­ri bo­lup, Türk­me­nis­ta­nyň hal­ka­ra ener­ge­ti­ka stra­te­gi­ýa­sy­nyň esa­sy mak­sa­dy dur­nuk­ly we uzak­möh­let­le­ýin esas­lar­da türk­men ener­gi­ýa çig ma­ly­ny gaý­ta­dan iş­le­mek hem-de tur­ba­ge­çi­ri­ji­le­riň kö­pu­gur­ly ul­ga­my­ny ös­dür­mek ar­ka­ly dün­ýä ba­zar­la­ry­na çy­kar­mak­dan yba­rat­dyr. Ýur­du­my­zyň Bi­ta­rap­lyk hu­kuk de­re­je­si ener­ge­ti­ka ul­ga­myn­da pa­ra­hat­çy­lyk­ly sy­ýa­sy-dip­lo­ma­tik ýö­rel­ge­ler esa­syn­da hal­ka­ra hyz­mat­daş­ly­gy­ny ös­dür­mä­ge müm­kin­çi­lik ber­ýär, döw­le­ti­mi­ziň da­şa­ry sy­ýa­sat stra­te­gi­ýa­syn­da «Ösüş ar­ka­ly pa­ra­hat­çy­lyk» diý­lip at­lan­dy­ry­lan sy­ýa­sy ýol-ýö­rel­gä­niň öňe sü­rül­me­gi BMG-niň ho­wan­dar­ly­gyn­da se­bi­ta­ra ener­ge­ti­ka dia­lo­gy­nyň, ýag­ny hyz­mat­daş­ly­gyň hem­me­ler üçin açyk gör­nü­şi­niň ýo­la go­ýul­ma­gy­na esas dö­red­ýär, ýan­gyç-ener­ge­ti­ka se­riş­de­le­ri­niň ägirt uly äti­ýaç­lyk gor­la­ry ola­ryň da­şa­ry ýurt sarp edi­ji­le­ri­ne dür­li ugur­lar bo­ýun­ça ibe­ril­me­gi­ni şert­len­dir­ýär. Ne­ti­je­de, ola­ry ön­dür­ýän, üs­ta­şyr ge­çir­ýän we sarp ed­ýän ýurt­la­ryň ara­syn­da öza­ra bäh­bit­li we deň­hu­kuk­ly gat­na­şyk­la­ryň ga­za­nyl­ma­gy­na, howp­suz ösü­şiň ta­rap­dar­la­ry­nyň sa­ny­nyň art­ma­gy­na ýar­dam ber­ýär.
Ýur­du­myz ener­ge­ti­ka howp­suz­ly­gy me­se­le­si bo­ýun­ça hal­ka­ra baş­lan­gyç­la­ry dur­mu­şa ge­çir­mek­den ugur alyp, türk­men hal­ky­nyň Mil­li Li­de­ri Gah­ry­man Ar­ka­da­gy­my­zyň
Bir­le­şen Mil­let­ler Gu­ra­ma­sy­nyň Baş As­samb­le­ýa­sy­nyň 62-nji, 64-nji, 65-nji, 66-njy ses­si­ýa­la­ryn­da eden çy­kyş­la­ryn­da öňe sü­ren ga­ra­ýyş­la­ry ener­gi­ýa howp­suz­ly­gy­nyň äh­mi­ýe­ti­ni, ener­gi­ýa se­riş­de­le­ri­niň üs­ta­şyr ge­çi­ril­me­gi­niň howp­suz ýag­daý­da ama­la aşy­ryl­ma­gy­nyň hal­ka­ra-hu­kuk esas­la­ry­ny öw­ren­mek­de esa­sy gör­ke­zi­ji bo­lup hyz­mat ed­ýär. Oňa la­ýyk­lyk­da, ener­gi­ýa üp­jün­çi­lik ul­ga­myn­da hal­ka­ra-hu­kuk esa­sy­ny dö­ret­mä­ge iş­jeň gat­naş­ýan BMG-ä ag­za döw­let­le­riň ta­gal­la­la­ry­ny bir­leş­dir­mek ug­run­da iş alyp bar­jak Se­bi­ta­ra ener­gi­ýa dia­lo­gy­ny dö­ret­mek ha­kyn­da tek­lip edil­di. Ener­gi­ýa howp­suz­ly­gy­ny öw­ren­mek­de türk­men hem-de da­şa­ry ýurt­ly alym­la­ryň yl­my iş­le­ri, der­ňew­le­ri uly ma­na eýe­dir we ola­ry öz­leş­dir­mek mö­hüm şert­le­riň bi­ri bo­lup dur­ýar.

Bekgi arslanow,
Türkmenistanyň Prezidentiniň ýanyndaky Döwlet gullugy akademiýasynyň magistri, Türkmenistanyň Ýaşlar baýragynyň eýesi, ýaş alym.

Gyzykly bolup bilerЕЩЕ ОТ АВТОРА