Adam­zat uzak ýyl­lar­dan bä­ri wag­ty öl­çe­mek üçin dür­li bir­lik­le­ri ulan­ýar. Teh­no­lo­gi­ýa­nyň we hal­ka­ra söw­da­nyň ös­me­gi ne­ti­je­sin­de bü­tin dün­ýä­de bi­te­wi öl­çeg bir­li­gi gi­ri­zil­di. Hä­zir­ki dö­wür­de Ýe­riň Gü­nüň da­şyn­dan aý­lan­ýan wag­ty­na gö­rä wagty ölçeýän kä­mil öl­çeg bir­lik­le­ri dö­re­dil­di. Şeý­le-de bol­sa, Ýe­riň tiz­li­gi Ýer bi­len Aýyň dar­tyş güý­jü­niň tä­si­ri bi­len üýtge­ýär. Bu her gü­nüň 1,4 mil­li­se­kunt uzal­ma­gy­na ge­tir­ýär. Şol se­bäp­li 1972-nji ýyl­dan bä­ri Ýe­riň aý­la­nyş tiz­li­gi bi­len ulan­ýan wag­ty­my­zy deň­leş­dir­mek üçin ma­hal-ma­hal ar­tyk­maç
1 se­kunt go­şul­ýar.
Bu ýag­daý kä­ha­lat­lar­da komp­ýu­ter­ler­de we in­ter­net­de bök­denç­lik dö­re­dip bil­ýär. Ar­tyk­maç se­kun­dyň go­şu­lan­dy­gy­ny «bil­me­ýän» ul­gam­la­ryň işi tog­ta­ýar. 2012-nji ýyl­da goş­ma­ça 1 se­kunt go­şu­lan­da, «Red­dit» we «Lin­ke­dIn» ýa­ly saýt­lar­da bök­denç­lik döräpdi.
Wagt, agyr­lyk, uzyn­lyk ýa­ly öl­çeg bir­lik­le­ri Fran­si­ýa­da­ky Hal­ka­ra ag­ram­lar we öl­çeg­ler býu­ro­sy ta­ra­pyn­dan kes­git­len­ýär. Bu eda­ra ar­tyk­maç se­kun­dyň ara­dan aý­ryl­ma­gy bi­len bag­ly ses be­riş­lik ge­çi­rer. Tek­lip oň­la­nan ýag­da­ýyn­da bu düz­gün 2027-nji ýy­lyň maý aýyn­da güý­je gi­rer. Mun­dan ozal, 2022-nji ýyl­da býu­ro­nyň ag­za­la­ry ar­tyk­maç se­kun­dyň 2035-nji ýy­la çen­li tap­gyr­la­ýyn ara­dan aý­ryl­ma­gy ba­ra­da ne­ti­jä ge­lip­di­ler. Ses ber­­işlik bi­len bu wag­tyň öňe süý­şü­ril­me­gi göz öňün­de tu­tul­ýar.
Ar­tyk­maç se­kun­dyň go­şul­ýan bel­li bir wagt ara­ly­gy ýok. Ýe­riň aý­la­nyş tiz­li­gi bi­len bi­ziň ulan­ýan sa­ga­dy­my­zyň ara­syn­da­ky ta­pa­wut 0,9 se­kunt­dan köp bol­sa, ar­tyk­maç se­kunt go­şul­ýar. Ar­tyk­maç se­kun­dyň go­şul­jak­dy­gy 6 aý öňün­den mä­lim edil­ýär we
30-njy iýun­da ýa-da 31-nji de­kabr­da go­şul­ýar. Şeý­le ýag­daý­da sa­gat 23:59:59-dan soň­ra 00:00:00 bol­man, 23:59:60-y gör­ke­zer. Şeý­le­lik­de, bir gi­je-gün­diz 86 müň 400 se­kunt däl-de, 86 müň 401 se­kunt bol­ýar.

Güljeren Babaýewa,
Ýagşygeldi Kakaýew adyndaky Halkara nebit we gaz uniwersitetiniň mugallymy.

Gyzykly bolup bilerЕЩЕ ОТ АВТОРА