Gahrymanlar hakydalarda baky ýaşaýar

1418 gü­ne çe­ken 1941-1945-nji ýyl­la­ryň Be­ýik Wa­tan­çy­lyk ur­şy öwe­zi­ni do­lup bol­ma­jak ýit­gi­le­re ge­ti­rip, halk­la­ryň ýü­rek­le­ri­ne bit­me­jek ýa­ra sal­dy. Wa­tan­çy­ly­gyň de­ňi-ta­ýy bol­ma­dyk nus­ga­sy­ny gör­ke­zen gah­ry­man­la­ryň mer­te­be­si­ne, gö­rel­de mek­de­bi­ne sy­lag-hor­mat ýo­ka­ry bo­lup, olar he­mi­şe al­kyş­lan­ýar.
Döw­le­tiň we jem­gy­ýe­tiň öňün­de wa­tan­sö­ýü­ji­li­gi, we­pa­ly­ly­gy, gaý­duw­syz­ly­gy, eder­men­li­gi, ba­tyr­ly­gy, mer­da­na­ly­gy we mert­li­gi bi­len ta­pa­wut­la­nan, ýur­duň har­by we go­ran­mak kuw­wa­ty­ny pug­ta­lan­dyr­ma­ga we kä­mil­leş­dir­mä­ge ägirt uly go­şant go­şan ra­ýat­la­ry sy­lag­la­mak mak­sa­dy bi­len, 1934-nji ýy­lyň 16-njy ap­re­lin­de «So­wet So­ýu­zy­nyň
Gah­ry­ma­ny» di­ýen hor­mat­ly ady dak­ma­gyň, «Al­tyn ýyl­dyz» me­da­ly­ny we döw­let sy­la­gy­nyň şa­ha­dat­na­ma­sy­ny, ny­şan­la­ry­ny gow­şur­ma­gyň hu­kuk düz­gün­na­ma­sy ka­bul edil­ýär. Be­ýik Wa­tan­çy­lyk ur­şy ýyl­la­ry­nyň sö­weş he­re­ket­le­rin­de gör­nük­li hyz­mat­la­ry na­za­ra al­nyp, bu mu­kad­des hor­mat­ly ada, iň ýo­ka­ry ta­pa­wut­lan­dy­ryş de­re­jä 38 sa­ny halkyň we­kil­le­rin­den 12777 ra­ýat my­na­syp bol­dy. Ola­ryň ara­syn­da
2 adam 4 ge­zek, 3 adam 3 ge­zek, 154 adam 2 ge­zek, 12618 ra­ýat 1 ge­zek my­na­syp bol­dy. Ge­çen ta­ry­hy dö­wür­de 3051 ra­ýa­ta «So­wet So­ýu­zy­nyň Gah­ry­ma­ny» di­ýen hor­mat­ly at ara­dan çy­kan­dan soň­ra be­ril­di. Be­ýik Wa­tan­çy­lyk ur­şy ýyl­la­ryn­da 13 sa­ny se­bit «Gah­ry­man şä­her­ler» hök­mün­de yg­lan edil­di. «So­wet So­ýu­zy­nyň Gah­ry­ma­ny» di­ýen hor­mat­ly ada 95 sa­ny ze­nan my­na­syp bol­dy. Ola­ryň il­kin­ji­le­ri W. Gri­zo­du­bo­wa­nyň we Z.Kos­mo­dem­ýans­ka­ýa­nyň at­la­ry bi­len bag­la­ny­şyk­ly­dyr. Ze­nan­la­ryň ara­syn­da il­kin­ji bo­lup 2 ge­zek «So­wet So­ýu­zy­nyň Gah­ry­ma­ny» di­ýen hor­mat­ly ada my­na­syp bo­lan S.E.So­wis­ka­ýa­dyr. Il­kin­ji bo­lup «So­wet So­ýu­zy­nyň Gah­ry­ma­ny» di­ýen hor­mat­ly ada uçar­man A.Lýa­pi­dews­kiý, ýaş nes­liň we­ki­li hök­mün­de il­kin­ji bo­lup 14 ýa­şyn­da W.Ko­tik, il­kin­ji bo­lup ýa­şu­ly nes­liň we­ki­li hök­mün­de 86 ýa­şyn­da I.Týu­le­now, W.Kuz­min ýa­ly ra­ýat­lar my­na­syp bol­du­lar.
22 sa­ny maş­ga­lanyň ag­za­la­ry «So­wet So­ýu­zy­nyň Gah­ry­ma­ny» di­ýen hor­mat­ly ada bir­nä­çe ge­zek my­na­syp bol­du­lar. Bir ýyl­da 2 ge­zek «So­wet So­ýu­zy­nyň Gah­ry­ma­ny» di­ýen hor­mat­ly ada il­kin­ji bo­lup my­na­syp bo­lan S.I.Gri­se­wes bi­len G.P.Kraw­çen­ko­dyr. Uzak ýyl­lar ömür sü­rüp, ýa­rym asyr­dan gow­rak, bäş mü­çä go­laý dö­wür «So­wet So­ýu­zy­nyň Gah­ry­ma­ny» di­ýen hor­mat­ly ady gö­te­ren ger­çek B.Kraw­sow­dyr. Be­ýik Wa­tan­çy­lyk ur­şy ýyl­la­ryn­da «So­wet So­ýu­zy­nyň Gah­ry­ma­ny» di­ýen hor­mat­ly adyň eýe­si A.Mat­ro­so­wyň eder­men­li­gi, gaý­duw­syz­ly­gy, ba­tyr­ly­gy köp ge­zek gaý­ta­lan­ma­gy bo­ýun­ça ta­ry­hyň al­tyn sa­hy­pa­la­ry­na gir­di.
Be­ýik Wa­tan­çy­lyk ur­şu­nyň sö­weş he­re­ket­le­ri­ne dür­li halk­la­ryň we­kil­le­rin­den 2000-e go­laý ýa­zy­jy-şa­hyr­lar, ga­lam­gär­ler gat­naş­dy­lar. Ola­ryň 500-e go­la­ýy dür­li or­den-me­dal­lar bi­len sy­lag­lan­dy, 18-si­ne bol­sa «So­wet So­ýu­zy­nyň Gah­ry­ma­ny» di­ýen hor­mat­ly at da­kyl­dy. Dö­re­di­ji­lik äle­min­de öç­me­jek yz gal­dy­ran şol meş­hur ýa­zy­jy-şa­hyr­la­ryň 276-sy sö­weş meý­dan­la­ryn­da we­pat bo­lup, ola­ryň gu­bur­la­ry ata Wa­tan­la­ryn­dan uzak­lar­da gal­dy.
Hü­när­men­le­riň bel­le­me­gi­ne gö­rä, Be­ýik Wa­tan­çy­lyk ur­şy ýyl­la­ryn­da pi­da bo­lan ra­ýat­la­ryň her bi­ri­niň gah­ry­man­çy­lyk hor­ma­ty üçin 1 mi­nut­lyk dy­myş­lyk yg­lan edil­me­li bol­sa, 50 ýyl­ töweregi wagt ge­rek bo­lar­dy. Do­gan­lyk halk­la­ryň we­kil­le­ri bi­len egin-eg­ne be­rip XX asy­ryň ga­zap­ly sö­weş meý­dan­la­ryn­da wa­tan­daş­la­ry­myz, ýe­ňiş­li ýol­la­ry ge­çen es­ger­le­ri­miz gah­ry­man­çy­ly­gyň be­lent we gaý­ta­lan­ma­jak nus­ga­la­ry­ny gör­ke­zip, ba­ky şöh­ra­ta eýe bol­du­lar. Be­ýik Wa­tan­çy­lyk ur­şy ýyl­la­ryn­da 78000-den gow­rak il­deş­i­miz eder­men­li­giň, gaý­duw­syz­ly­gyň aja­ýyp nus­ga­la­ry­ny gör­ke­zip, dür­li gör­nüş­li or­den-me­dal­lar bi­len sy­lag­lan­dy­lar. Ola­ryň 104-si «So­wet So­ýu­zy­nyň Gah­ry­ma­ny» di­ýen hor­mat­ly ada, 15-si «Şöh­rat» or­de­ni­niň üçün­ji de­re­je­si­ne my­na­syp bol­du­lar. Ýur­du­myz­dan «So­wet So­ýu­zy­nyň Gah­ry­ma­ny» di­ýen hor­mat­ly ada il­kin­ji­le­riň ha­ta­ryn­da Gur­ban Dur­dy, Aý­dog­dy Ta­hy­row, An­na­gy­lyç Ata­ýew, Ber­di­my­rat Döw­let­ja­now, Gy­lyç­ny­ýaz Aza­low, Oraz An­na­ýew, Mül­ki Baý­ra­mow, Pe­na Re­je­pow, Täç­mäm­met Ny­ýaz­mäm­me­dow, Al­la­ber­di Aga­ly­ýew, Ha­lyl Mä­me­dow, Ju­ma­ga­ly Kal­dy­ga­ra­ýew, Sa­par­mät Ho­ja­ýew ýa­ly ra­ýat­lar my­na­syp bol­du­lar. Mu­nuň özi ila­tyň her 100 mü­ňü­ne düş­ýän Gah­ry­man­la­ryň sa­ny bo­ýun­ça Türk­me­nis­ta­nyň ozal­ky So­ýuz Res­pub­li­ka­la­ryň ara­syn­da bi­rin­ji or­ny eýe­le­ýän­di­gi­ni gör­kez­ýär. Be­ýik Wa­tan­çy­lyk ur­şu­nyň front he­re­ket­le­ri­ne 24000 sa­ny türk­men be­de­wi­niň, 2000-e go­laý at ara­ba­la­ryň, 3125-den gow­rak dür­li gör­nüş­li aw­tou­lag­la­ryň, trak­tor­la­ryň ug­ra­dyl­ma­gy, Go­ran­mak gaz­na­sy­na 7392 ki­log­ram­dan gow­rak al­tyn-kü­müş tab­şy­ryl­ma­gy ýur­du­my­zyň köp­ta­rap­ly dü­züm­de halk ho­ja­ly­gy üçin ägirt uly go­şant go­şan­dy­gy­ny gör­kez­ýär. Be­ýik Wa­tan­çy­lyk ur­şy ýyl­la­ry­na ýurdumyzda bir maş­ga­la­dan iň köp we­kil – 11 sa­ny per­zent gat­na­şan mu­kad­des ojak Türk­men­ga­la et­ra­byn­dan Ta­gan Öz­be­ko­wyň ho­ja­ly­gy ha­sap edil­ýär.
1941-1945-nji ýyl­la­ryň Be­ýik Wa­tan­çy­lyk ur­şu­nyň front he­re­ket­le­ri­ne gat­na­şyp, we­pat bo­lan il­deş­le­ri­mi­ziň äh­li­si 2000-nji ýyl­da Türk­me­nis­ta­nyň Mil­li Gah­ry­man­la­ry diý­lip yg­lan edil­di. 2001-nji ýyl­dan soň­ra Mil­li Gah­ry­man­la­ry­my­zyň eder­men­li­gi ba­ra­da köp­jilt­lik «Ha­ty­ra» we «Şöh­rat» ki­tap­la­ry­nyň tap­gyr­la­ýyn ne­şir edi­lip ge­lin­me­gi, ýur­du­my­zyň dür­li kün­jek­le­ri­niň do­lan­dy­ryş-çäk bir­lik­le­ri­ne ga­zap­ly ýyl­lar­da ýan­ber­mez eder­men­li­gi, gaý­duw­syz mer­da­na­ly­gy gör­ke­zen gah­ry­man­la­ryň at­la­ry­nyň da­kyl­ma­gy aý­ra­tyn gu­wan­dy­ry­jy­dyr. Her ýyl mil­li ha­ty­ra des­sur­la­ry­na eýe­ri­lip, Be­ýik Wa­tan­çy­lyk ur­şy ýyl­la­ryn­da gur­ban bo­lan, ýa­lyn­ly ýyl­lar­da gah­ry­man­çy­ly­gyň be­lent nus­ga­la­ry­ny gör­ke­zen es­ger­le­ri­mi­ziň hor­ma­ty­na bi­na edi­len ýa­dy­gär­lik­le­re ter gül çe­men­le­ri­niň goý­lup, ola­ryň maş­ga­la­la­ry­na sow­gat­la­ryň gow­şu­ryl­ma­gy hal­ky­my­zyň gö­wün gu­şu­ny ga­nat­lan­dyr­ýar. Dö­wür­le­riň ara­bag­la­ny­şy­gyn­da bag­ty­ýar ne­sil­le­ri­miz yg­rar­ly­lyk, we­pa­ly­lyk, bag­ty­ýar­lyk, röw­şen gel­jek ýa­ly mu­kad­des gym­mat­lyk­la­ry peş­geş be­ren gah­ry­man­la­ryň mer­te­be­si­ni, şöh­rat­ly yk­bal­la­ry­ny, eder­men­li­ge bes­le­nen dur­muş tej­ri­be­le­ri­ni hiç ha­çan ýat­dan çy­kar­maz. Mer­da­na pe­der­le­ri­mi­ziň sö­weş­jeň gah­ry­man­çy­ly­gy we dost-do­gan­lyk­da tap­la­nan ta­ry­hyň sa­hy­pa­la­ryn­da­ky şöh­rat­ly ýol­la­ry ne­sil­le­riň kal­byn­da sar­pa­la­nyp, ha­ky­da­lar­da ebe­di ýa­şar.

Dädebaý Pälwanow,
Görogly etrap häkimliginiň hünärmeni.