Eko­lo­gi­ýa aba­dan­çy­ly­gy – mil­li ro­waç­ly­gyň ke­pi­li

Soň­ky ýyl­lar­da Mer­ke­zi Azi­ýa döw­let­le­ri dur­nuk­ly ösü­şi we eko­lo­gi­ýa howp­suz­ly­gy­ny üp­jün et­mek­de tagallalaryny birleşdir­ýär­ler. As­ta­na şä­he­rin­de ge­çi­ri­len Se­bit­le­ýin eko­lo­gi­ýa sam­mi­ti we Ara­ly ha­las et­me­giň hal­ka­ra gaz­na­sy­ny (AHHG) esas­lan­dy­ry­jy döw­let­le­riň
Baş­tu­tan­la­ry­nyň Ge­ňe­şi­niň no­bat­da­ky mej­li­si bu ug­ruň no­bat­da­ky mö­hüm tap­gy­ry­na öw­rül­di.
Mej­lis­de ara al­nyp mas­la­hat­la­şy­lan me­se­le­ler di­ňe bir suw me­se­le­le­ri bi­len çäk­len­män, eý­sem, tu­tuş se­bi­tiň gel­jek­ki yk­dy­sa­dy we dur­muş dur­nuk­ly­ly­gy­ny öz içi­ne al­dy.
Ýur­du­myz üçin eko­lo­gi­ýa aba­dan­çy­ly­gy mil­li ro­waç­ly­gyň we dur­nuk­ly ösü­şiň aý­ryl­maz şer­ti­dir. Hor­mat­ly Pre­zi­den­ti­mi­ziň baş­tu­tan­ly­gyn­da, Gah­ry­man Ar­ka­da­gy­my­zyň ta­gal­la­la­ry ne­ti­je­sin­de ýur­du­myz daş­ky gur­şa­wy go­ra­ma­ga we te­bi­gat­dan re­je­li peý­da­lan­ma­ga aý­ra­tyn äh­mi­ýet ber­ýär. Türk­me­nis­tan mil­li, se­bit, hal­ka­ra de­re­je­de eko­lo­gi­ýa hem-de ho­wa meselelerini çöz­mä­ge sal­dam­ly go­şant goş­ýar. Ýur­du­myz­da her ýyl ge­çi­ril­ýän äh­li­halk bag ek­mek da­ba­ra­la­ry mu­nuň aý­dyň my­sa­ly­dyr. Bu asyl­ly çä­re­ler esa­syn­da dag etek­le­ri­miz we şä­her­le­ri­miz gül­zar­ly­ga öw­rü­lip, amat­ly ho­wa gur­şa­wy dö­re­dil­ýär. Türk­me­nis­tan daş­ky gur­şa­wy go­ra­mak bo­ýun­ça hal­ka­ra ta­gal­la­la­ra iş­jeň gat­naş­mak bi­len, se­bit­de eko­lo­gi­ýa ýag­da­ýy­ny go­wu­lan­dyr­ma­ga, ho­wa­nyň üýt­ge­me­gi­niň ýa­ra­maz tä­sir­le­ri­ne, top­ra­gyň ýa­ra­maz­laş­ma­gy­na gar­şy dur­ma­ga gö­nük­di­ri­len tas­la­ma­la­ry hem öňe sür­ýär.
Hor­mat­ly Pre­zi­den­ti­miz bu sam­mit­ler­de ser­he­tüs­ti suw se­riş­de­le­ri­ni re­je­li we ada­lat­ly peý­da­lan­mak me­se­le­si­ne aý­ra­tyn ün­si çek­di. Ýur­du­myz ser­he­tüs­ti der­ýa­lar we suw akym­la­ry bo­ýun­ça suw me­se­le­le­ri­niň şu üç esa­sy ýö­rel­gä­niň, hu­su­san-da, suw me­se­le­le­ri bo­ýun­ça esa­sy kon­wen­si­ýa­la­ryň, beý­le­ki hal­ka­ra na­ma­la­ryň berk ber­jaý edil­me­gi, ser­he­tüs­ti der­ýa­la­ryň ug­run­da ýer­leş­ýän äh­li döw­let­le­riň bäh­bit­le­ri­niň deň de­re­je­de göz öňün­de tu­tul­ma­gy, bu işe hal­ka­ra gu­ra­ma­la­ryň, il­kin­ji no­bat­da, Bir­le­şen Mil­let­ler Gu­ra­ma­sy­nyň giň­den gat­naş­ma­gy ýö­rel­ge­le­ri­niň esa­syn­da çö­zül­me­gi­niň ta­rap­da­ry bo­lup çy­kyş ed­ýär.
Sam­mi­te gat­na­şy­jy döw­let­le­riň Baş­tu­tan­la­ry Aral deň­zi­niň se­bi­tin­dä­ki eko­lo­gi­ýa ýag­da­ýy­ny go­wu­lan­dyr­mak bo­ýun­ça ama­la aşy­ryl­ýan bi­le­lik­dä­ki tas­la­ma­la­ryň ne­ti­je­le­ri­ne ýo­ka­ry ba­ha ber­di­ler. Hä­zir­ki wagt­da di­ňe ada­ty usul­lar bi­len däl, eý­sem, yl­myň soň­ky ga­za­nan­la­ry­ny ulan­mak ar­ka­ly ne­ti­je ga­zan­mak bol­ýar. Mej­lis­de Mer­ke­zi Azi­ýa üçin bi­te­wi mag­lu­mat­lar ba­za­sy­ny dö­ret­mek me­se­le­si­ne se­re­dil­di. Bu bol­sa suw se­riş­de­le­ri­niň we ho­wa­nyň üýt­ge­me­gi­niň gö­zeg­çi­li­gi­ni on­laýn ter­tip­de alyp bar­ma­ga müm­kin­çi­lik be­rer. Türk­me­nis­tan döw­le­ti­miz AHHG-nyň iş­jeň ag­za­sy hök­mün­de yzy­gi­der­li tek­lip­ler bi­len çy­kyş ed­ýär. Ýur­du­myz se­bit­de «ýa­şyl» yk­dy­sa­dy­ýe­te geç­mek, suw dip­lo­ma­ti­ýa­sy­ny ös­dür­mek we Aral­ýa­ka se­bit üçin ýö­ri­te BMG Mak­sat­na­ma­sy­ny taý­ýar­la­mak ug­run­da anyk ädim­le­ri äd­ýär.
Se­bit­le­ýin sam­mit we Baş­tu­tan­la­ryň Ge­ňe­şi­niň mej­li­si Mer­ke­zi Azi­ýa döw­let­le­ri­niň dost­luk­ly we hoş­ni­ýet­li goň­şu­çy­lyk gat­na­şyk­la­ry­na yg­rar­ly­dy­gy­ny ýe­ne bir ge­zek su­but et­di. Ara­lyň ekoul­ga­my­ny di­kelt­mek ýo­ly uzak we çyl­şy­rym­ly bol­sa-da, bi­le­lik­dä­ki ta­gal­la­lar bu me­se­lä­niň oňyn çö­zül­jek­di­gi­ne ynam dö­red­ýär.

Azat ORAZOW,
Türkmen döwlet binagärlik-gurluşyk institutynyň talyby.