Adat­ça, jan­ly-jan­dar­la­ryň äh­li­si­niň di­ýen ýa­ly be­de­ni­niň tem­pe­ra­tu­ra­sy 36-37 de­re­je­de sak­lan­ýar. Be­de­ni iň pes gyz­gyn­lyk­da­ky süý­dem­di­ri­ji jan­dar Ark­ti­ka ýer sy­ça­ny (-2,9 de­re­je) ha­sap­lan­ýar. Gö­räý­mä­ge, iň ýo­ka­ry gyz­gyn­lyk äpet jan­dar­la­ra – pi­le, ži­ra­fa ýa-da gök ki­te de­giş­li bo­laý­jak ýa­ly. Em­ma bu pi­kir edi­şi­miz ýa­ly däl. Dün­ýä­de be­de­ni iň ýo­ka­ry gyz­gyn­lyk­da­ky jan­dar ko­lib­ridir. Ary ýa­ly ulu­lyk­da­ky gu­şuň be­de­ni­niň gyzgynlygynyň 40-43 de­re­je­de sak­lan­ma­gy tä­sin ýag­daý­la­ryň bi­ri ha­sap­lan­ýar. Ko­lib­ri­niň ýum­şak we gür ýe­lek ör­tü­gi ga­nat myş­sa­la­ry­nyň he­re­ke­ti ne­ti­je­sin­de dö­re­ýän ýy­ly­ly­gy da­şa­ry çy­kar­ma­ýar. Bu bol­sa be­de­niň ýo­ka­ry tem­pe­ra­tu­ra­sy­na se­bäp bol­ýar. Kindiwanja guş her mi­nut­da 7 müň ge­zek ganat kakýar. Bu bol­sa ki­çi­jik guş­la­ryň be­de­ni­niň gyz­ma­gy­na se­bäp bol­ýar.

Ko­lib­ri ba­ra­da
Ko­lib­ri­ler, esa­san, Ka­rib deň­zi­niň tö­we­re­gin­de ýa­şa­ýar­lar. Ki­çi­jik gu­şuň bir­nä­çe gör­nü­şi bo­lup, iň ki­çi­si­ne ba­la­ry ko­lib­ri­si (Mel­li­su­ga he­le­nae) di­ýil­ýär. Ba­la­ry ko­lib­ri­si­niň göw­re­si­niň uzyn­ly­gy 5 – 6 san­ti­met­re, ag­ra­my 1,9 – 2,5 gra­ma ýet­ýär. Ko­lib­ri­ler örän ki­çi­di­gi­ne ga­ra­maz­dan, aşa çalt ga­nat kak­ýar­lar we bat­ly uç­ýar­lar. Bu gu­şuň esa­sy aý­ra­tyn­ly­gy ho­wa­da sak­la­nyp du­rup, uçup bil­me­gi­dir. Hat­da ko­lib­ri­ler ho­wa­da wag­ty gü­lüň şi­re­si­ni so­rup iý­mit­len­ýär­ler. Şeý­le-de bu guş­lar yz­ly­gy­na we gap­dal­ly­gy­na hem uçup bil­ýär­ler. Ko­lib­ri­le­riň ýe­le­gi örän ýal­pyl­da­wuk bo­lup, reň­ki we owa­dan­ly­gy bi­len gö­ren­le­ri haý­ran gal­dyr­ýar.
Ki­çi­jik guş­la­ryň iň uly gör­nü­şi äpet ko­lib­ri (Pa­ta­go­na gi­gas) bo­lup, uzyn­ly­gy
23 san­ti­met­re, ag­ra­my 20 gra­ma ýet­ýär. Baş­ga­ça is­pan ko­lib­ri­si di­ýil­ýän bu guş­ja­gaz And dag­la­ryn­da ýa­şa­ýar. Ko­lib­ri­niň di­ňe Ýa­maý­ka­da we Gai­ti­de duş gel­ýän «Mel­li­su­ga mi­ni­ma» at­ly gör­nü­şi ba­la­ry ko­lib­ri­sin­den soň iň ki­çi ikin­ji guş ha­sap­lan­ýar. Ko­lib­ri­ler or­ta­ça 3 – 5 ýy­la çen­li ýa­şa­ýar. Ýa­ba­ny te­bi­gat­da ha­sa­ba al­nan iň gar­ry ko­lib­ri 12 ýyl ýa­şap­dyr. Ko­lib­ri­le­riň esa­sy iý­mi­ti gül­le­riň süý­ji nek­ta­ry bo­lup, kä­te ow­nuk mör-mö­jek­le­ri hem iý­ýär­ler.

Ko­lib­ri örän ki­çi­di­gi­ne ga­ra­maz­dan, her mi­nut­da 7 müň ge­zek ganat kakýar we bat­ly uç­ýar­. Bu gu­şuň esa­sy aý­ra­tyn­ly­gy ho­wa­da sak­la­nyp du­rup, uçup bil­me­gi­dir. Hat­da ko­lib­ri­ler ho­wa­da wag­ty gü­lüň şi­re­si­ni so­rup iý­mit­len­ýär­ler. Şeý­le-de bu guş­lar yz­ly­gy­na we gap­dal­ly­gy­na hem uçup bil­ýär­ler. Ko­lib­ri­le­riň ýe­le­gi örän ýal­pyl­da­wuk bo­lup, reň­ki we owa­dan­ly­gy bi­len gö­ren­le­ri haý­ran gal­dyr­ýar.

Gyzykly bolup bilerЕЩЕ ОТ АВТОРА