Bü­tin­dün­ýä gar­pyz gü­ni

Her ýy­lyň 3-nji aw­gus­tyn­da bir­nä­çe ýurt­da Bü­tin­dün­ýä gar­pyz gü­ni bel­le­nil­ýär. Ame­ri­kan me­de­ni­ýe­tin­den göz­baş alyp gaýd­ýan şol gün di­lim­le­nen gar­pyz bi­len bir ha­tar­da, gar­pyz şer­be­ti, mü­rep­be­si, gar­pyz­dan taý­ýar­lan­ýan kon­di­ter önüm­le­ri, süý­jü­lik­ler köp­çü­li­ge hö­dür­len­ýär. Bak­ja önü­mi­niň hal­ka­ra baý­ram­çy­ly­gyn­da gar­pyz­dan dür­li şe­kil­le­ri, be­zeg­le­ri ýa­sa­mak ýa­ryş­la­ry, gar­pyz çi­gi­di­ni sa­na­mak, iň köp gar­pyz iý­mek bäs­le­şik­le­ri ge­çi­ril­ýär. Bu­lar­dan baş­ga-da, iň uly gar­pyz şü­we­le­ňi gu­ral­ýar.
Dün­ýä­de gar­py­zyň 200-300 tö­we­re­gi gör­nü­şi ös­dü­ri­lip ýe­tiş­di­ril­ýär. Ata Wa­ta­ny Gü­nor­ta Af­ri­ka ha­sap­lan­ýan bu bak­ja önü­mi to­mus pas­lyn­da ja­na şy­pa be­ri­ji iý­mit­le­riň bi­ri­dir. Ta­ry­hy mag­lu­mat­lar­da gar­py­zyň il­kin­ji ös­dü­ri­lip ýe­tiş­di­ri­len ýe­ri Gü­nor­ta Af­ri­ka diý­lip gör­ke­zil­ýär. Soň­ra bu bak­ja önü­mi­niň çi­gi­di Mü­sü­re ýaý­rap­dyr.
X asyr­da gar­pyz hy­taý­ly­la­ra mä­lim bol­ýar. Şeý­le­lik­de, gar­pyz Be­ýik Ýü­pek ýo­lu­nyň üs­ti bi­len tu­tuş Ýer ýü­zü­ne ýaý­ra­ýar. Ýew­ro­pa ýurt­la­ryn­da gar­pyz X-XI asyr­lar­da peý­da bol­ýar. XVI asyr­da il­kin­ji ge­zek Ame­ri­ka ge­ti­ril­ýär. Hä­zir­ki wagt­da tu­tuş dün­ýä­de di­ýen ýa­ly gar­pyz ös­dü­ri­lip ýe­tiş­di­ril­ýär. Gar­py­zy iň esa­sy ön­dü­ri­ji­ler Hy­taý, Tür­ki­ýe, Eý­ran, Mü­sür, Ame­ri­ka ýurt­la­ry we Öz­be­gis­tan ha­sap­lan­ýar.
Kö­pi­miz gar­py­zy gy­zyl et­li, ga­by­gy ýa­şyl zo­lak­ly to­ga­lak gör­nüş­de göz öňü­ne ge­tir­ýä­ris. Em­ma dün­ýä­de bu bak­ja önü­mi­niň ga­by­gy­nyň we eti­niň reň­ki bi­len ta­pa­wut­lan­ýan dür­li gör­nü­şi hem bar. Ýa­po­ni­ýa­da gar­py­zyň iň tä­sin gör­nüş­le­ri – dört­burç, pi­ra­mi­da gör­nüş­li, sa­ry et­li gar­pyz­lar hem ös­dü­ri­lip ýe­tiş­di­ril­ýär. Or­ta­ýer deň­zi­niň ke­na­ryn­da ýe­tiş­di­ril­ýän gar­pyz­lar dün­ýä­niň iň süý­ji gar­pyz­la­ry ha­sap­lan­ýar.