Ama­zon­ka­nyň şo­ko­lad mi­we­si

Bra­zi­li­ýa­nyň Ama­zon­ka bas­seý­nin­de ka­kao aga­jy­na meň­zeş da­ragt­da bit­ýän ka­pua­su tä­sin mi­we­le­riň bi­ri­dir. Bra­zil­le­riň mil­li mi­we­si ha­sap­lan­ýan ka­pua­su «şo­ko­lad mi­we­si» ady bi­len ta­nal­ýar. Ýer­li hal­kyň ara­syn­da «Der­man­lyk mi­we» diý­lip at­lan­dy­ryl­ýan bu mi­wä­niň dü­zü­min­de sag­lyk üçin peý­da­ly wi­ta­min­le­riň, mi­ne­ral­la­ryň we an­tio­k­si­dant­la­ryň baý çeş­me­si sak­lan­ýar. Asyr­lar­bo­ýy iý­mit bo­lup hyz­mat ed­ýän ka­pua­su­nyň daş­ky gör­nü­şi süýn­mek şe­ki­l­de, go­ňur reňk­li ga­by­gy ga­lyň hem-de tüý­li bol­ýar. Mi­wä­niň et­li bö­le­gi ak reňk­de bo­lup, için­de bir­nä­çe go­ňur to­hum­lar sak­lan­ýar. Ka­pua­su­nyň ak et­li şi­re­li bö­le­gi çig­li­gi­ne iýil­ýär. Noý­ba ýa­ly ulu­lyk­da­ky to­hum­la­ry bol­sa, il­ki 100-150 de­re­je gyz­gyn­lyk­da gow­ru­lyp, soň­ra şo­ko­lad ha­ly­na gel­ýän­çä ere­dil­ýär. Şo­ko­lad mi­we­si­niň gu­ra­dy­lan to­hum­la­ry iç­gi­le­ri we de­sert­le­ri taý­ýar­la­mak­da, kon­di­ter önüm­çi­li­gin­de ula­nyl­ýar. Bra­zi­li­ýa­da bu mi­we so­wuk süýt ga­ryn­dy­sy­na go­şu­lyp, «ku­pua­çu» at­ly iç­gi taý­ýar­la­nyl­ýar.
Mi­wä­niň dü­zü­min­de köp muk­dar­da sü­ýüm sak­lan­ýan­dy­gy se­bäp­li öz­bo­luş­ly ysa we ta­ga­ma eýe­dir. Ana­nas, ba­nan we ar­myt ýa­ly mi­we­le­riň bi­le­lik­dä­ki ta­ga­my­ny ýat­lad­ýan bu mi­wä­niň et­li ak bö­le­gi parf­ýu­me­ri­ýa se­na­ga­tyn­da hem ula­nyl­ýar. Yl­my ady «Theob­ro­ma gran­dif­lo­rum» bo­lan bu mi­we ka­kao meň­zeş tro­pik agaç­da bit­ýär. Ama­zon to­kaý­la­ryn­da ös­ýän bu agaç 20 met­re çen­li ös­ýär. Ul­la­kan gür ýap­rak­la­ry bo­lan şo­ko­lad aga­jy gül­gün reňk­de owa­dan gül aç­ýar. Aga­jyň mi­we­si 20-25 san­ti­metr ulu­lyk­da bol­ýar. Şo­ko­lad mi­we­si Bra­zi­li­ýa­dan baş­ga Ko­lum­bi­ýa, Pe­ru, Bo­li­wi­ýa ýa­ly Gü­nor­ta Ame­ri­ka ýurt­la­ryn­da hem ös­dü­ri­lip ýe­tiş­di­ril­ýär.