Türk­me­nis­ta­nyň pa­ra­hat­çy­lyk sö­ýü­ji­lik, oňyn Bi­ta­rap­lyk we yna­nyş­mak ýö­rel­ge­le­ri­ne esas­lan­ýan da­şa­ry sy­ýa­sa­ty hä­zir­ki döw­rüň mö­hüm hal­ka­ra me­se­le­le­ri­niň çöz­güt­le­ri­ni göz­le­mä­ge gö­nük­di­ri­len baş­lan­gyç­lar­da öz be­ýa­ny­ny tap­ýar. Bir­le­şen Mil­let­ler Gu­ra­ma­sy­nyň Baş As­samb­le­ýa­sy­nyň 81-nji ses­si­ýa­syn­da Türk­me­nis­ta­nyň öňe sü­ren tä­ze tek­lip­le­ri hem pa­ra­hat­çy­ly­gy we howp­suz­ly­gy ber­kit­mä­ge, dur­nuk­ly ösü­şi üp­jün et­mä­ge hem-de döw­let­le­riň ara­syn­da­ky hyz­mat­daş­ly­gy gi­ňelt­mä­ge gö­nük­di­ri­len­dir.
Türk­me­nis­ta­nyň BMG-niň ýa­nyn­da­ky he­mi­şe­lik we­ki­li­niň çy­ky­şyn­da hä­zir­ki dün­ýä­de gap­ma-gar­şy­lyk­la­ryň ýü­ze çyk­mak tö­wek­gel­çi­li­gi­niň, öza­ra yna­myň pe­sel­me­gi­niň, yk­dy­sa­dy dur­nuk­syz­ly­gyň, eko­lo­gi­ýa howp­la­rynyň hem-de tä­ze teh­no­lo­gi­ýa­la­ryň çalt ös­me­gi­niň hal­ka­ra jem­gy­ýet­çi­li­gi­niň öňün­de tä­ze we­zi­pe­le­ri goý­ýan­dy­gy bel­le­nil­di. Şu­nuň bi­len bag­ly­lyk­da, Türk­me­nis­tan BMG-niň ho­wan­dar­ly­gyn­da Äh­lu­mu­my pa­ra­hat­çy­lyk stra­te­gi­ýa­sy­ny iş­läp taý­ýar­la­mak bo­ýun­ça hö­kü­me­ta­ra ge­ňeş­me­le­ri ge­çir­mek baş­lan­gy­jy­ny öňe sür­di. Şeý­le hem Dia­lo­gyň we öňü­ni alyş dip­lo­ma­ti­ýa­sy­nyň on­ýyl­ly­gy­ny yg­lan et­mek tek­lip edil­di. Bu baş­lan­gyç­la­ryň esa­sy mak­sa­dy döw­let­le­riň ara­syn­da yna­nyş­ma­gy pug­ta­lan­dyr­mak­dan, je­del­le­ri pa­ra­hat­çy­lyk­ly ýol bi­len çöz­me­giň ne­ti­je­li gu­ral­la­ry­ny ös­dür­mek­den yba­rat­dyr.
Türk­me­nis­ta­nyň he­mi­şe­lik Bi­ta­rap­lyk hu­kuk ýag­da­ýy bu ugur­da­ky baş­lan­gyç­la­ryň mö­hüm bin­ýa­dy bo­lup dur­ýar. Ýur­du­myz öňü­ni alyş dip­lo­ma­ti­ýa­sy­nyň müm­kin­çi­lik­le­rin­den ne­ti­je­li peý­da­lan­ma­ga, gep­le­şik­ler ar­ka­ly öza­ra dü­şü­niş­me­gi ber­kit­mä­ge hem-de BMG-niň hal­ka­ra pa­ra­hat­çy­ly­gy­ny üp­jün et­mek­dä­ki mer­ke­zi or­nu­ny pug­ta­lan­dyr­ma­ga aý­ra­tyn äh­mi­ýet ber­ýär.
Çy­kyş­da san­ly teh­no­lo­gi­ýa­nyň müm­kin­çi­lik­le­ri we onuň bi­len bag­ly tä­ze we­zi­pe­ler hem aý­ra­tyn orun eýe­le­di. Türk­me­nis­tan BMG-niň ho­wan­dar­ly­gyn­da hal­ka­ra gat­na­şyk­la­ryn­da we dip­lo­ma­ti­ýa­da eme­li aňy pa­ra­hat­çy­lyk­ly ulan­ma­gyň Hal­ka­ra ko­dek­si­ni iş­läp taý­ýar­la­ma­gy tek­lip et­di. Şeý­le hem Aş­ga­bat­da san­ly yna­nyş­mak we eme­li aň teh­no­lo­gi­ýa­la­ry­ny jo­gap­kär­çi­lik­li ulan­mak bo­ýun­ça Hal­ka­ra san­ly dia­lo­gy ge­çir­mek baş­lan­gy­jy öňe sü­rül­di.
Ulag ul­ga­myn­da­ky hal­ka­ra hyz­mat­daş­ly­gy gi­ňelt­mek hem Türk­me­nis­ta­nyň ile­ri tut­ýan ugur­la­ry­nyň bi­ri­dir. 2026 – 2035-nji ýyl­lar üçin BMG-niň Dur­nuk­ly ulag bo­ýun­ça on­ýyl­ly­gy­nyň çäk­le­rin­de dur­nuk­ly ulag ara­bag­la­ny­şyk­la­ry­nyň Äh­lu­mu­my at­la­sy­ny dö­ret­mek bo­ýun­ça iş­ler do­wam et­di­ril­ýär. Şu­nuň bi­len bir­lik­de, Gü­nor­ta we Mer­ke­zi Azi­ýa­ny Ha­zar deň­zi­niň üs­ti bi­len Ýew­ro­pa bir­leş­dir­jek se­bi­ta­ra ulag ge­çel­ge­si­ni ke­ma­la ge­tir­mek tek­li­bi be­ýan edil­di. Dur­nuk­ly söw­da lo­gis­ti­ka­sy we güm­rük hyz­mat­daş­ly­gy bo­ýun­ça hal­ka­ra mer­ke­zi dö­ret­mek hem öňe sür­len baş­lan­gyç­la­ryň ha­ta­ryn­da­dyr.
Ho­wa­nyň üýt­ge­me­gi bi­len bag­ly me­se­le­le­riň çöz­gü­di­ne go­şant goş­mak mak­sa­dy bi­len Aş­ga­bat ho­wa dia­lo­gy­ny dö­ret­mek tek­lip edil­di. Bu meý­dan­ça­nyň gu­rak­çy­lyk­dan we suw se­riş­de­le­ri­niň ýet­mez­çi­li­gin­den ejir çek­ýän se­bit­ler­de anyk tas­la­ma­la­ry dur­mu­şa ge­çir­mä­ge, döw­re­bap teh­no­lo­gi­ýa­la­ry or­naş­dyr­ma­ga ýar­dam ber­me­gi göz öňün­de tu­tul­ýar. Ener­ge­ti­ka ul­ga­myn­da bol­sa hem­me­ler üçin dur­nuk­ly ener­gi­ýa bo­ýun­ça ýo­ka­ry de­re­je­li fo­ru­my taý­ýar­la­mak bi­len bag­ly ge­ňeş­me­le­ri ge­çir­mek me­ýil­leş­di­ril­ýär.
Yn­san­per­wer hyz­mat­daş­lyk, ýaş­la­ryň we ze­nan­la­ryň pa­ra­hat­çy­ly­gy ber­kit­mek­dä­ki or­nu­ny ýo­kar­lan­dyr­mak, hal­ka­ra hu­ku­gy­nyň äh­mi­ýe­ti­ni pug­ta­lan­dyr­mak hem Türk­me­nis­ta­nyň BMG-niň mün­be­rin­den öňe sür­ýän baş­lan­gyç­la­ryn­da mö­hüm orun eýe­le­ýär. Hu­su­san-da, 2027-nji ýyl­da Aş­ga­bat­da hal­ka­ra hu­ku­gy­nyň, ýa­rag­syz­lan­ma­gyň, Bi­ta­rap­ly­gyň we öňü­ni alyş dip­lo­ma­ti­ýa­sy­nyň öza­ra bag­la­ny­şy­gy­na ba­gyş­la­nan hal­ka­ra fo­ru­my ge­çir­mek tek­lip edil­di.
Türk­me­nis­ta­nyň BMG-niň Baş As­samb­le­ýa­sy­nyň 81-nji ses­si­ýa­syn­da öňe sü­ren bu baş­lan­gyç­la­ry pa­ra­hat­çy­lyk, yna­nyş­mak, deň­hu­kuk­ly hyz­mat­daş­lyk we dur­nuk­ly ösüş ýö­rel­ge­le­ri­ni özün­de jem­le­ýär. Ola­ryň maz­mu­nyn­da hä­zir­ki döw­rüň mö­hüm me­se­le­le­ri­ne – hal­ka­ra howp­suz­ly­gy­na, eme­li aňyň jo­gap­kär­çi­lik­li ula­nyl­ma­gy­na, ulag ara­bag­la­ny­şy­gy­na, ener­ge­ti­ka we eko­lo­gi­ýa, şeý­le hem yn­san­per­wer hyz­mat­daş­ly­ga top­lum­la­ýyn çe­me­leş­mek esa­sy orun eýe­le­ýär. Şeý­le baş­lan­gyç­lar Türk­me­nis­ta­nyň hal­ka­ra gat­na­şyk­la­ryn­da dia­lo­gyň we öza­ra yna­nyş­ma­gyň müm­kin­çi­lik­le­rin­den peý­da­lan­mak, döw­let­le­riň ta­gal­la­la­ry­ny umu­my mak­sat­la­ryň – pa­ra­hat­çy­ly­gyň, aba­dan­çy­ly­gyň we dur­nuk­ly ösü­şiň bäh­bi­di­ne bir­leş­dir­mek ug­run­da alyp bar­ýan iş­le­ri­niň do­wa­my­dyr.

Zülfiýa ANNAMUHAMMEDOWA,
Aşgabat şäherindäki tebigy ugurly derslere ýöriteleşdirilen 44-nji orta mekdebiň başlangyç synp mugallymy.

Gyzykly bolup bilerЕЩЕ ОТ АВТОРА