Ru­bigiň ku­bigi nä­dip oý­la­nyp ta­pyl­dy?!

Wen­ger ar­hi­tek­to­ry we di­zaýn po­ro­fes­so­ry Er­no Ru­bik okuw­çy­la­ryň üç öl­çeg­li gi­ňiş­li­ge has go­wy dü­şün­me­gi­ne kö­mek et­jek tä­ze bir es­ba­by oý­lap tap­ma­gy mak­sat edin­ýär. Şeý­le­lik­de, ol 1974-nji ýyl­da äh­li ta­ra­py aý­lan­ýan reňk­li agaç bö­le­jik­ler­den dü­zü­len oý­na­wa­jy oý­lap tap­ýar. 1975-nji ýyl­da Ru­bik üç öl­çeg­li es­ba­by­na pa­tent al­ýar. 1978-nji ýyl­da bu oý­na­waç Tä­ze ýyl baý­ram­çy­ly­gy­nyň öňü­sy­ra­syn­da «Ja­dy­ly ku­bik» (Buvuos Kocka) ady bi­len ça­ga­la­ra hö­dür­le­nil­ýär. 1980-nji ýyl­da köp­çü­lik­le­ýin önüm­çi­li­gi­ne baş­lan­ma­gy bi­len Ru­bigiň ku­bigi bü­tin dün­ýä ýaý­ra­ýar. Hä­zir­ki wagt­da mil­li­on­lar­ça ada­myň gy­zyk­ly güý­men­je­si­ne öw­rü­len we bir­nä­çe se­kun­dyň için­de aň­sat­lyk bi­len çöz­ülýän tap­ma­ça­nyň gy­zyk­ly he­ka­ýa­sy bar.
Dün­ýä­de iň köp sa­tyl­ýan oý­na­waç­la­ryň bi­ri bo­lan Ru­bigiň ku­bigi çöz­me­si ýe­ňil bol­ma­dyk tap­ma­ça­la­ryň bi­ri ha­sap­lan­ýar. 6 ta­rap­ly, 26 sa­ny aý­lan­ýan dört­burç­luk­dan yba­rat oý­na­wa­jy Er­no Ru­bi­giň özi hem il­ki­baş­da çö­züp bil­me­ýär. Ol bir­nä­çe gün­läp ota­gyn­dan çyk­man, ku­bi­giň reňk­le­ri­ni ga­bat ge­tir­mek üçin sy­na­nyş­ýar. Ma­te­ma­tik al­go­ritm­ler bi­len tej­ri­be ge­çi­rip, ku­bi­giň burç­la­ry­ny we gy­ra­la­ry­ny üns bi­len yzar­la­ýar. Ne­ti­je­de 1 aý­dan soň da­şyn­dan aň­sat ýa­ly gö­rün­ýän köp kom­bi­na­si­ýa­ly oý­na­wa­jy çöz­me­gi ba­şar­ýar.
Il­ki­baş­da «Ja­dy­ly ku­bik» diý­lip at­lan­dy­ry­lan bu oý­na­waç soň­ra «Ru­bi­giň ku­bi­gi» diý­lip at­lan­dy­ryl­ýar. Ýat­keş­li­gi güýç­len­dir­mek we beý­ni­ni iş­jeň­leş­dir­mek üçin iň go­wy ma­te­ma­tik es­bap ha­sap­lan­ýar. Ru­bi­giň ku­bi­gi­niň dört­burç (2×2, 3×3, 4×4, 5×5), üç­burç (pi­ra­mi­da meň­zeş) we köp­gy­ran­ly gör­nüş­le­ri bar. 43 kwin­til­li­on kom­bi­na­si­ýa­sy bo­lan Ru­bi­giň ku­bi­gi­ni soň­ky ýyl­lar­da sy­nag mak­sa­dy bi­len ro­bot­la­ra hem düz­dür­ýär­ler.