ABŞ-nyň Awiakosmos edarasy (NASA) kosmosyň gurluşyny we Gün ulgamynyň daşyndaky planetalary öwrenmek maksady bilen işlenip taýýarlanan has kämil «Nancy Grace Roman» atly kosmos teleskopyny uçurdy. Floridadaky Kennedi kosmodromyndan «SpaceX» kompaniýasynyň «Falcon Heavy» raketasy bilen uçurylan teleskop 3 aýdan soňra 1,6 million kilometr uzaklykdaky orbitasyna baryp ýeter. Teleskopyň «görýän» çäginiň «Hubble» we Jeýms Webb teleskoplaryndan 100 esse giňdigi bellenildi. Missiýanyň çäklerinde Gün ulgamynyň daşyndaky planetalaryň we beýleki asman jisimleriniň kartasynyň çykarylmagy maksat edinilýär. Bu bolsa, müňlerçe täze planetanyň açylmagyna mümkinçilik berer.
NASA-nyň ylym müdirliginiň ýolbaşçysy Niki Foks metbugat ýygnagynda bu teleskop arkaly 100 müňe golaý planetanyň üstüni açmagy meýilleşdirýändiklerini we «Biz kosmosda ýekemi?» diýen sowala jogap gözlenjekdigini belledi. Şeýle hem planetalaryň atmosferasynyň öwrenilip, ýaşamaga amatlydygy ýa-da däldigi anyklanar.
«Roman» ilkinji suratlaryny geljek ýyl ugradyp başlar. Teleskop her gün 1,4 terabaýt möçberinde maglumat ugradar. Bu maglumatlaryň seljerilmeginde emeli aň tehnologiýasyndan we meýletinçi alymlaryň goldawyndan peýdalanylar.
Teleskopa NASA-nyň ilkinji baş astronawty, ilkinji zenan astronawtlaryň biri bolan Nensi Greýs Romanyň ady berildi. Roman «Hubble» teleskopynyň işlenip düzülmegine hem gatnaşypdy.
Tyllagözel Babaýewa,
S.A.Nyýazow adyndaky Türkmen oba hojalyk uniwersitetiniň mugallymy.
PDF








