Şu gün­ler go­ja­man Ha­za­ryň türk­men ke­na­ryn­da döw­let Baş­tu­tan­la­ry­nyň de­re­je­sin­dä­ki iri sam­mit­le­r, du­şu­şyk­la­r ge­çi­ril­ýär. Düýn Mer­ke­zi Azi­ýa ýurt­la­ry­nyň we Azer­baý­jan Res­pub­li­ka­sy­nyň döw­let Baş­tu­tan­la­ry­nyň no­bat­da­ky kon­sul­ta­tiw du­şu­şy­gy bol­dy, şu gün bol­sa Ga­raş­syz Döw­let­le­riň Ar­ka­la­şy­gy­na ag­za ýurt­la­ryň döw­let Baş­tu­tan­la­ry­nyň Ge­ňe­şi­niň mej­li­si we Ha­zar eko­lo­gi­ýa sam­mi­ti ge­çi­ri­lýär. 7-nji okt­ýabr­da bol­sa bu ýo­ka­ry de­re­je­li gep­le­şik­le­riň çäk­le­rin­de ugur­daş çä­re­le­riň bir­nä­çe­si ge­çi­ril­di.
«Awa­za» mil­li sy­ýa­hat­çy­lyk zo­la­gyn­da «Pa­ra­hat­çy­ly­gy sak­la­mak­da we dur­nuk­ly ösü­şe ýet­mek­de ze­nan­la­ryň or­ny» at­ly hal­ka­ra ze­nan­lar dia­lo­gy, «De­mog­ra­fik pro­ses­ler we dur­nuk­ly ösüş: hä­zir­ki za­ma­nyň we­zi­pe­le­ri we hal­ka­ra tej­ri­be­si» at­ly hal­ka­ra mas­la­hat, «Äh­lu­mu­my sag­ly­gy go­ra­ýyş hyz­mat­la­ry we Dur­nuk­ly ösüş mak­sat­la­ry» at­ly ikin­ji mas­la­hat hem-de Ga­raş­syz Döw­let­le­riň Ar­ka­la­şy­gy­na ag­za ýurt­la­ryň da­şa­ry iş­ler mi­nistr­le­ri­niň ge­ňe­şi­niň mej­li­si ge­çi­ril­di. Şeý­le hem bu ýer­de Ha­zar deň­zi­niň me­se­le­le­ri bo­ýun­ça ýo­ka­ry de­re­je­li Iş to­pa­ry­nyň du­şu­şy­gy, se­bi­tiň iri suw aka­ba­la­ry bo­lan Amy­der­ýa­nyň we Syr­der­ýa­nyň suw se­riş­de­le­ri­ni re­je­li ulan­mak me­se­le­le­ri­ne ba­gyş­la­nan Mer­ke­zi Azi­ýa döw­let­le­ri­niň ýo­ka­ry de­re­je­li du­şu­şy­gy, Ga­raş­syz Döw­let­le­riň Ar­ka­la­şy­gy­nyň To­hum­çy­lyk me­se­le­le­ri bo­ýun­ça Hö­kü­me­ta­ra ut­gaş­dy­ry­jy ge­ňe­şi­niň 27-nji mej­li­si, Se­lek­si­ýa we to­hum­çy­lyk bo­ýun­ça hal­ka­ra mas­la­hat hem-de «Se­me­na» as­so­sia­si­ýa­sy­nyň 28-nji mej­li­si ge­çi­ril­di. Türk­men­ba­şy şä­he­rin­dä­ki Ru­hy­ýet köş­gün­de bol­sa «Ta­tar gy­zy – 2026» at­ly hal­ka­ra bäs­le­şi­giň jem­leý­ji tap­gy­ry boldy.

«Parahatçylygy saklamakda we durnukly ösüşe ýetmekde zenanlaryň orny» atly halkara zenanlar dialogy
7-nji okt­ýabr­da «Awa­za» mil­li sy­ýa­hat­çy­lyk zo­la­gyn­da «Pa­ra­hat­çy­ly­gy sak­la­mak­da we dur­nuk­ly ösü­şe ýet­mek­de ze­nan­la­ryň or­ny» at­ly hal­ka­ra ze­nan­lar dia­lo­gy ge­çi­ril­di. Bu giň ge­rim­li çä­rä Türk­me­nis­ta­nyň Mej­li­si­niň, ýurdu­my­zyň jem­gy­ýet­çi­lik gu­ra­ma­la­ry­nyň, GDA ag­za ýurt­la­ryň, Tür­ki­ýe Res­pub­li­ka­sy­nyň par­la­ment­le­ri­niň, BMG-niň ýö­ri­te­leş­di­ri­len eda­ra­la­ry­nyň ýol­baş­çy­la­ry hem-de we­kil­le­ri, Eý­ran Ys­lam Res­pub­li­ka­sy­nyň ýol we şä­her gur­lu­şy­gy mi­nist­ri gat­naş­dy­lar.
Açy­lyş da­ba­ra­syn­da Türk­me­nis­ta­nyň Mej­li­si­niň Baş­ly­gy D.Gul­ma­no­wa dia­lo­gyň ple­nar hem-de mow­zuk­la­ýyn mej­lis­le­rin­de be­ýan edil­jek çy­kyş­la­ryň hem-de tek­lip­le­riň äh­lu­mu­my gün ter­ti­bin­de dur­ýan mö­hüm me­se­le­le­ri çöz­mä­ge ze­nan­la­ryň gat­naş­ma­gy­nyň hal­ka­ra-hu­kuk bin­ýa­dy­ny mun­dan beý­läk-de pug­ta­lan­dyr­ma­ga ýar­dam etjek­di­gi­ni nyg­ta­dy. Şu­nuň bi­len bag­ly­lyk­da, Bi­ta­rap­lyk hu­kuk de­re­je­si Bir­le­şen Mil­let­ler Gu­ra­ma­sy­nyň Ka­rar­na­mala­ry bi­len üç ge­zek yk­rar edi­len döw­let hök­mün­de Türk­me­nis­ta­nyň hal­ka­ra pa­ra­hat­çy­ly­gy, howp­suz­ly­gy we dur­nuk­ly ösü­şi pug­ta­lan­dyr­mak ýo­ly bi­len ynam­ly öňe bar­ýan­dy­gy aý­ra­tyn bel­le­nil­di. Şun­da ze­nan­la­ryň döw­let we jem­gy­ýet­çi­lik işi­ne, Türk­me­nis­ta­nyň hal­ka­ra gat­na­şyk­la­ry ul­ga­my­na gat­naş­ma­gy­ny hem­me­ta­rap­la­ýyn golda­mak ýur­du­my­zyň döw­let sy­ýa­sa­ty­nyň mö­hüm ugur­la­ry­nyň bi­ri bo­lup dur­ýar.
Pa­ra­hat­çy­ly­gy we dur­nuk­ly ösü­şi ber­kit­mek­de hal­ka­ra hu­ku­gyň we ze­nan­la­ryň or­nu­nyň äh­mi­ýe­ti­ne ba­gyş­la­nan mow­zuk­la­ýyn mej­lis­de çy­kyş eden­ler hal­ka­ra hu­kuk bin­ýa­dy­nyň ze­nan­la­ryň döw­let dur­mu­şy­nyň äh­li ul­gam­la­ry­na do­ly we deň­hu­kuk­ly gat­naş­ma­gy­ny üp­jün et­me­giň yg­ty­bar­ly esa­sy bo­lup dur­ýan­dy­gy­ny nyg­ta­dy­lar. Çy­kyş­la­ryň do­wa­myn­da hä­zir­ki döw­rüň äh­lu­mu­my me­se­le­le­ri bi­len bag­ly­lyk­da, ze­nan­la­ryň hu­kuk­la­ry­ny hem-de azatlyk­la­ry­ny ke­pil­len­dir­ýän hu­kuk ka­da­la­ry­nyň mun­dan beý­läk-de kä­mil­leş­di­ril­me­gi­niň ze­rur­dy­gy­na üns çe­kil­di.
BMG-niň we ugur­daş hal­ka­ra ins­ti­tut­la­ryň we­kil­le­ri adam hu­kuk­la­ry ul­ga­myn­da we BMG-niň Ka­rar­na­ma­la­ry­ny iler­let­mek­de kon­wen­si­ýa me­ha­nizm­le­ri­niň uly äh­mi­ýe­ti­ne ün­si çek­di­ler. Çy­kyş­lar­da ze­nan­la­ryň hu­kuk­la­ry­ny pugta­lan­dyr­mak, döw­let de­re­je­sin­de inkl­ýu­ziw çe­me­leş­me­le­ri or­naş­dyr­mak hem-de ze­nan­la­ryň yg­ty­ýar­lyk­la­ry­ny gi­ňelt­mek bo­ýun­ça se­bit­de al­nyp ba­ryl­ýan iş­le­re ýo­ka­ry ba­ha be­ril­di.
Mej­li­se gat­na­şy­jy­lar onuň do­wa­myn­da iş­le­nip taý­ýar­la­ny­lan mas­la­hat­la­ryň GDA döw­let­le­ri bi­len BMG-niň dü­züm­le­ri­niň ara­syn­da­ky hu­kuk hyz­mat­daş­ly­gy­ny mun­dan beý­läk-de çuň­laş­dyr­ma­ga hyz­mat et­jek­di­gi­ne ynam bil­di­rip, pa­ra­hat­çy­ly­gy we uzak möh­let­li dur­nuk­ly ösü­şi üp­jün et­mä­ge gö­nük­di­ri­len bi­le­lik­dä­ki ta­gal­la­la­ry do­wam et­mä­ge taý­ýar­dyk­la­ry­ny tas­syk­la­dy­lar.
Hal­ka­ra ze­nan­lar dia­lo­gy­nyň ne­ti­je­le­ri bo­ýun­ça Jem­leý­ji res­mi­na­ma ka­bul edil­di.

GDA agza ýurtlaryň daşary işler ministrleriniň geňeşiniň mejlisi
7-nji okt­ýabr­da «Awa­za» mil­li sy­ýa­hat­çy­lyk zo­la­gyn­da Ga­raş­syz Döw­let­le­riň Ar­ka­la­şy­gy­na ag­za ýurt­la­ryň da­şa­ry iş­ler mi­nistr­le­ri­niň ge­ňe­şi­niň mej­li­si ge­çi­ril­di. Çä­re öza­ra hyz­mat­daş­ly­gyň ga­za­ny­lan de­re­je­si­ne sel­jer­me ber­mek we ony mun­dan beý­läk-de ös­dür­me­giň ile­ri tu­tul­ýan ugur­la­ry­ny kes­git­le­mek üçin mö­hüm meý­dan­ça bo­lup hyz­mat et­di. Du­şu­şyk GDA ýurt­la­ry­nyň raý­daş­ly­gy­ny we ta­ry­hy umu­my­ly­gy­ny açyp gör­kez­ýän yna­ny­şyk­ly we ne­ti­je­li hä­si­ýet­de geç­di.
Da­şa­ry sy­ýa­sat eda­ra­la­ry­nyň ýol­baş­çy­la­ry öza­ra yna­nyş­ma­gyň ýo­ka­ry de­re­je­si­ni hem-de ag­za döw­let­le­riň köp­ta­rap­la­ýyn hyz­mat­daş­ly­gy çuň­laş­dyr­ma­gy mak­sat edin­ýän­dik­le­ri­ni aýt­dy­lar. Bel­le­ni­li­şi ýa­ly, GDA for­ma­ty me­se­le­le­riň giň top­lu­my bo­ýun­ça ga­ra­ýyş­la­ry yla­laş­ma­gyň ne­ti­je­li gu­ra­ly bol­ma­gyn­da gal­ýar. Du­şu­şy­ga gat­na­şy­jy­lar dur­nuk­ly yk­dy­sa­dy ösü­şiň bäh­bi­di­ne ta­gal­la­la­ry mun­dan beý­läk-de bir­leş­dir­mä­ge taý­ýar­dyk­la­ry­ny tas­syk­la­dy­lar.
Mej­li­siň do­wa­myn­da GDA-nyň döw­let
Baş­tu­tan­la­ry­nyň Ge­ňe­şi­niň ge­çi­ril­jek mej­li­si­ne taý­ýar­lyk gör­mek bi­len bag­la­ny­şyk­ly me­se­le­le­re aý­ra­tyn üns be­ril­di. Da­şa­ry iş­ler mi­nistr­le­ri ge­çi­ril­jek sam­mi­tiň gün ter­ti­bin­dä­ki me­se­le­le­riň top­lu­my­na se­ret­di­ler we ka­bul edil­jek çöz­güt­le­riň Ar­ka­la­şy­gyň gi­ňiş­li­gin­de in­teg­ra­si­ýa pro­ses­le­ri­ne kuw­wat­ly iter­gi ber­jek­di­gi­ne ynam bil­dir­di­ler.
Şeý­le hem dip­lo­ma­tik ge­ňeş­me­le­riň do­wa­myn­da GDA ýurt­la­ry­nyň döw­let Baş­tu­tan­la­ry­nyň ga­ra­ma­gy­na hö­dür­le­nil­jek res­mi­na­ma­la­ryň tas­la­ma­la­ry ara al­nyp mas­la­hat­la­şyl­dy. Bu res­mi­na­ma­lar hyz­mat­daş­ly­gyň esa­sy ugur­la­ry­ny öz içi­ne alyp, döw­le­ta­ra dia­lo­gyň hu­kuk bin­ýa­dy­ny pug­ta­lan­dyr­ma­ga gö­nük­di­ri­len­dir.
Pi­kir alyş­ma­la­ryň do­wa­myn­da ta­rap­lar hal­ka­ra we se­bit gün ter­ti­bi­niň mö­hüm me­se­le­le­ri bo­ýun­ça ga­ra­ýyş­la­ryň ga­bat gel­ýän­di­gi­ni ýa-da ýa­kyn­dy­gy­ny bel­le­di­ler. Mej­li­se gat­na­şy­jy­lar iri hal­ka­ra gu­ra­ma­la­ryň çäk­le­rin­de ta­gal­la­la­ry ut­gaş­dyr­ma­gyň mö­hüm­di­gi­ni nyg­ta­dy­lar.
Mej­li­siň ne­ti­je­le­ri bo­ýun­ça bir­nä­çe res­mi­na­ma­la­ra gol çe­kil­di. Şol res­mi­na­ma­la­ryň ha­ta­ryn­da GDA-nyň da­şa­ry iş­ler mi­nistr­le­ri­niň ge­ňe­şi­niň no­bat­da­ky mej­li­si­ni ge­çir­mek ha­kyn­da Tes­wir­na­ma­la­ýyn Çöz­güt, Türk­me­nis­ta­nyň baş­lan­gy­jy bi­len ka­bul edi­len GDA-da 2029-njy ýy­ly Ga­raş­syz Döw­let­le­riň Ar­ka­la­şy­gy­nyň «Ulag ara­bag­la­ny­şy­gy ýy­ly» di­ýip yg­lan et­mek ha­kyn­da Çöz­güt, 2027-nji ýyl­da Ga­raş­syz Döw­let­le­riň Ar­ka­la­şy­gyn­da «Hu­kuk so­wat­ly­ly­gy ýy­ly­ny» ge­çir­mek we oňa taý­ýar­lyk gör­mek bo­ýun­ça çä­re­le­riň me­ýil­na­ma­sy­nyň tas­la­ma­sy ha­kyn­da Çöz­güt, şeý­le hem Ga­raş­syz Döw­let­le­riň Ar­ka­la­şy­gy­nyň çäk­le­rin­de Da­şa­ry iş­ler mi­nistr­lik­le­ri­niň ara­syn­da köp de­re­je­li sy­ýa­sy ge­ňeş­me­le­riň me­ýil­na­ma­sy ba­ra­da­ky Çöz­güt bar.
«Demografik prosesler we durnukly ösüş: häzirki zamanyň wezipeleri we halkara tejribesi» atly halkara maslahat
Şeý­le-de «De­mog­ra­fik pro­ses­ler we dur­nuk­ly ösüş: hä­zir­ki za­ma­nyň we­zi­pe­le­ri we hal­ka­ra tej­ri­be­si» at­ly hal­ka­ra mas­la­hat ge­çi­ril­di. Bu giň möç­ber­li çä­rä Türk­me­nis­ta­nyň Mej­li­si­niň, Sa­ud Ara­bys­ta­ny­nyň, Tür­ki­ýä­niň, GDA ýurt­la­ry­nyň par­la­ment­le­ri­niň, BMG-niň ýö­ri­te­leş­di­ri­len eda­ra­la­ry­nyň ýol­baş­çy­la­ry hem-de we­kil­le­ri gat­naş­dy­lar.
Äh­lu­mu­my öz­gert­me­ler döw­rün­de de­mog­ra­fik pro­ses­ler döw­let­le­riň dur­nuk­ly dur­muş-yk­dy­sa­dy ösü­şi­ni kes­git­le­ýän esa­sy şert­le­riň bi­ri bo­lup çy­kyş ed­ýär. Ilat di­ňe bir yk­dy­sa­dy ösü­şiň esa­sy çeş­me­si we he­re­ket­len­di­ri­ji güý­ji bo­lup çy­kyş et­mek bi­len çäk­len­män, eý­sem, ada­myň dur­mu­şy­nyň ýo­ka­ry hi­li­ni, aba­dan­çy­ly­gy­ny we saz­la­şyk­ly ösü­şi­ni üp­jün et­mä­ge gö­nük­di­ri­len äh­li öz­gert­me­le­riň ahyr­ky mak­sa­dy hem bo­lup dur­ýar. Hä­zir­ki wagtda dün­ýä­dä­ki de­mog­ra­fik ýag­daý­lar dür­li-dür­lü­li­gi bi­len ta­pa­wut­lan­ýar. Dün­ýä­niň kä­bir se­bit­le­ri ila­tyň gar­rama­gy we zäh­met se­riş­de­le­ri­niň ok­gun­ly azal­ma­gy bi­len ýüz­be-ýüz bol­sa, beý­le­ki se­bit­ler dur­muş inf­rast­ruk­tura­sy­nyň yzy­gi­der­li gi­ňel­dil­me­gi­ni, tä­ze iş orun­la­ry­nyň dö­re­dil­me­gi­ni we eko­lo­gi­ýa dur­nuk­ly­ly­gy­nyň üp­jün edil­megi­ni ta­lap ed­ýän de­mog­ra­fik ösü­şi baş­dan ge­çir­ýär­ler.
Fo­ru­myň do­wa­myn­da de­mog­ra­fik pro­ses­le­ri do­lan­dyr­ma­gyň yl­my taý­dan esas­lan­dy­ry­lan usul­la­ry­na we ola­ry uzak möh­let­li dur­muş-yk­dy­sa­dy me­ýil­na­ma­la­ra or­naş­dyr­ma­gyň me­se­le­le­ri­ne aý­ra­tyn üns be­ril­di. Ara al­nyp mas­la­hat­laş­ma­la­ra hal­ka­ra bi­ler­men­ler, ugur­daş mi­nistr­lik­le­riň we pu­dak­la­ýyn do­lan­dy­ryş eda­ra­la­ry­nyň, şeý­le hem BMG-niň ýö­ri­te­leş­di­ri­len dü­züm­le­ri­niň we­kil­le­ri gat­naş­dy­lar. Çy­kyş eden­ler ne­ti­je­li çöz­güt­le­riň ila­tyň dü­zü­mi­ni we esa­sy gör­ke­zi­ji­le­ri çuň­ňur sel­jer­me işi­ni ta­lap ed­ýän­di­gi­ni nyg­ta­dy­lar.
Hal­ka­ra de­re­je­de ge­çi­ri­len mas­la­hat ýurt­la­ryň we hal­ka­ra ins­ti­tut­la­ryň köp­ta­rap­la­ýyn hyz­mat­daş­ly­gy çuň­laş­dyrma­ga gy­zyk­lan­ma bil­dir­ýän­dik­le­ri­ni tas­syk­la­dy. Fo­ru­myň do­wa­myn­da bi­le­lik­dä­ki se­bit tas­la­ma­la­ry, tej­ri­be alyş­mak mak­sat­na­ma­la­ry hem-de Dur­nuk­ly ösüş mak­sat­la­ry­nyň gör­ke­zi­ji­le­ri­ne yzy­gi­der­li gö­zeg­çi­lik et­me­giň meha­nizm­le­ri ara al­nyp mas­la­hat­la­şyl­dy. BMG-niň ýö­ri­te­leş­di­ri­len eda­ra­la­ry­nyň we­kil­le­ri mil­li de­mog­ra­fik baş­lan­gyç­la­ry dur­mu­şa ge­çir­mek­de hem­me­ta­rap­la­ýyn ýar­dam ber­me­gi do­wam et­mä­ge taý­ýar­dyk­la­ry­ny tas­syk­lady­lar.
Çy­kyş­lar­da şeý­le yl­my-ama­ly çä­re­le­ri yzy­gi­der­li ge­çir­me­giň uly äh­mi­ýe­ti bel­le­nil­di. Mas­la­ha­ta gat­na­şy­jy­lar döwlet dü­züm­le­ri­niň, yl­my jem­gy­ýet­çi­li­giň we hal­ka­ra gu­ra­ma­la­ryň ara­syn­da­ky açyk hem-de ne­ti­je­li dia­lo­gyň demog­ra­fi­ýa ul­ga­myn­da de­ňag­ram­ly we yl­my taý­dan esas­lan­dy­ry­lan çöz­güt­le­ri iş­läp taý­ýar­la­ma­ga ýar­dam ed­ýändi­gi­ni nyg­ta­dy­lar.
Mas­la­ha­tyň ne­ti­je­le­ri bo­ýun­ça Jem­leý­ji res­mi­na­ma ka­bul edil­di.

«Äh­lu­mu­my sag­ly­gy go­ra­ýyş hyz­mat­la­ry we Dur­nuk­ly ösüş mak­sat­la­ry» at­ly ikin­ji hal­ka­ra mas­la­hat
«Awa­za» Kong­res­ler mer­ke­zi­niň mej­lis­ler za­lyn­da «Äh­lu­mu­my sag­ly­gy go­ra­ýyş hyz­mat­la­ry we Dur­nuk­ly ösüş mak­sat­la­ry» at­ly ikin­ji hal­ka­ra mas­la­hat ge­çi­ril­di. Oňa Türk­me­nis­ta­nyň Mej­li­si­niň, ugur­daş mi­nistr­lik­le­ri­niň, GDA ýurt­la­ry­nyň par­la­ment­le­ri­niň, hal­ka­ra gu­ra­ma­la­ryň ýol­baş­çy­la­ry hem-de we­kil­le­ri, alym­lar we bi­ler­men­ler gat­naş­dy­lar.
Dün­ýä ýag­daý­la­ry­nyň hä­zir­ki üýt­gäp dur­ýan şert­le­rin­de sag­ly­gy go­ra­ýyş hyz­mat­la­ry­na äh­lu­mu­my el­ýe­ter­li­li­gi üp­jün et­mek BMG-niň 2030-njy ýy­la çen­li dö­wür üçin Dur­nuk­ly ösüş mak­sat­la­ry­na ýet­me­giň esa­sy şert­le­ri­niň bi­ri bo­lup çy­kyş ed­ýär. Adam sag­ly­gy di­ňe her bir ra­ýa­tyň bin­ýat­la­ýyn hu­ku­gy bol­mak bi­len çäk­len­män, eý­sem, zäh­met ön­dü­ri­ji­li­gi­ni we döw­le­tiň dur­muş taý­dan dur­nuk­ly­ly­gy­ny kes­git­le­ýän esa­sy yk­dy­sa­dy se­riş­de bo­lup dur­ýar.
Äh­lu­mu­my sag­ly­gy go­ra­ýyş ul­ga­myn­da Türk­me­nis­tan hal­ka­ra jem­gy­ýet­çi­li­giň iş­jeň we yg­ty­bar­ly hyz­mat­da­şy bo­lup çy­kyş ed­ýär. Ýur­du­myz BSGG, ÝU­NI­SEF, ÝUNF­PA we BMG-niň beý­le­ki ýö­ri­te­leş­di­ri­len dü­züm­le­ri bi­len ýa­kyn­dan hyz­mat­daş­lyk edip, iri hal­ka­ra luk­man­çy­lyk fo­rum­la­ry­nyň gu­ra­ma­çy­sy bo­lup çy­kyş ed­ýär we ke­sel­le­riň öňü­ni al­mak, enä­niň we ça­ga­nyň sag­ly­gy­ny go­ra­mak hem-de luk­man­çy­lyk hyz­mat­la­ry­na äh­lu­mu­my el­ýe­ter­li­li­gi üp­jün et­mek ba­bat­da top­lan baý tej­ri­be­si­ni paý­laş­ýar. Di­ýa­ry­myz­da yzy­gi­der­li ama­la aşy­ryl­ýan stra­te­gi­ýa her bir adama ýo­ka­ry hil­li luk­man­çy­lyk hyz­mat­la­ry­na deň­hu­kuk­ly el­ýe­ter­li­li­gi ke­pil­len­dir­ýär.
Mej­li­siň do­wa­myn­da sag­ly­gy go­ra­ýyş ul­ga­myn­da ma­li­ýe se­riş­de­le­ri­ni ne­ti­je­li ulan­mak hem-de döw­let-hu­su­sy­ýet­çi­lik hyz­mat­daş­ly­gy­ny ös­dür­mek me­se­le­le­ri­ne aý­ra­tyn üns be­ril­di. Çy­kyş eden­ler luk­man­çy­lyk inf­rastruk­tu­ra­sy­ny döw­re­bap­laş­dyr­mak we yl­my-bar­lag iş­le­ri­ni gol­da­mak üçin in­no­wa­si­on ma­li­ýe-karz me­ha­nizm­le­rini or­naş­dyr­ma­gyň ze­rur­dy­gy­ny nyg­ta­dy­lar.

AHEHG-niň döwletara utgaşdyryjy suw hojalyk Toparynyň 95-nji mejlisi
Ara­ly ha­las et­me­giň hal­ka­ra gaz­na­sy­nyň (AHEHG) döw­le­ta­ra ut­gaş­dy­ry­jy suw ho­ja­lyk To­pa­ry­nyň 95-nji mej­li­si ge­çi­ril­di. Fo­ru­ma Ga­za­gys­tan Res­pub­li­ka­sy­nyň, Gyr­gyz Res­pub­li­ka­sy­nyň, Tä­ji­gis­tan Res­pub­li­ka­sy­nyň, Türk­me­nista­nyň we Öz­be­gis­tan Res­pub­li­ka­sy­nyň suw ho­ja­ly­gy eda­ra­la­ry­nyň ýol­baş­çy­la­ry­dyr we­kil­le­ri, şeý­le hem To­pa­ryň ýe­ri­ne ýe­ti­ri­ji eda­ra­la­ry­nyň we bö­lüm­le­ri­niň ýol­baş­çy­la­ry gat­naş­dy­lar.
Mej­li­se gat­na­şy­jy­lar ge­çen dö­wür­de Amy­der­ýa­nyň we Syr­der­ýa­nyň bas­seýn­le­rin­de suw se­riş­de­le­ri­niň ula­ny­ly­şy­nyň we suw how­dan­la­ry­nyň işi­niň jem­le­ri­ni jem­le­di­ler. Se­bi­tiň ýurt­la­ry­nyň ugur­daş eda­ra­la­ry­nyň saz­la­şyk­ly işi we yzy­gi­der­li hyz­mat­daş­ly­gy ne­ti­je­sin­de, oba ho­ja­lyk ul­ga­my­ny we ekoul­gam­la­ry suw bi­len üp­jün et­mek bo­ýun­ça we­zi­pe­le­riň üs­tün­lik­li ýe­ri­ne ýe­ti­ri­len­di­gi bel­le­nil­di. Mej­li­se gat­na­şy­jy­lar no­bat­da­ky dö­wür üçin suw se­riş­de­le­ri­ni ulan­ma­gyň möç­ber­le­ri­ni hem-de suw how­dan­la­ry­nyň yla­la­şy­lan iş ter­ti­bi­ni tas­syk­la­ma­ga aý­ra­tyn üns ber­di­ler. Ta­rap­lar ha­ky­ky suw aky­my­nyň gö­zeg­çi­li­gi, Aral­ýa­ka çäk­le­re sa­ni­ta­ri­ýa-eko­lo­gi­ýa suw aky­my­ny üp­jün et­mek, şeý­le hem suw aky­my­nyň ter­ti­bi­ni kes­git­le­mek bi­len bag­ly me­se­le­le­re se­ret­di­ler.
To­pa­ryň mej­li­sin­de Aral deň­zi­niň çäk­le­rin­dä­ki eko­lo­gik ýag­da­ýyň tä­si­ri­ni ýe­ňil­leş­dir­mek me­se­le­le­ri­ne hem garal­dy. Döw­le­ta­ra ut­gaş­dy­ry­jy suw ho­ja­lyk To­pa­ry­nyň ag­za­la­ry del­ta­la­ra we Aral­ýa­ka suw ho­wuz­la­ry­na suw goý­ber­mek bo­ýun­ça bi­le­lik­dä­ki çä­re­le­ri, şeý­le hem Ara­lyň gu­rap ga­lan düý­bün­dä­ki çä­ge­le­ri ber­kit­mek bo­ýun­ça iş­le­ri ut­gaş­dyr­mak me­se­le­le­ri­ni ara alyp mas­la­hat­laş­dy­lar.
Döw­le­ta­ra ut­gaş­dy­ry­jy suw ho­ja­lyk To­pa­ry­nyň Yl­my-mag­lu­mat mer­ke­zi­niň we Ýe­ri­ne ýe­ti­ri­ji sek­re­ta­ria­ty­nyň ha­sa­bat döw­rün­dä­ki işi­ne hem se­re­dil­di. Suw ho­ja­ly­gy ul­ga­my­ny ho­wa­nyň üýt­ge­me­gi we buz­la­ryň ere­me­gi şert­lerine uý­gun­laş­dyr­ma­ga gö­nük­di­ri­len bi­le­lik­dä­ki yl­my bar­lag­la­ry iş­jeň­leş­dir­me­giň ze­rur­dy­gy nyg­tal­dy. Mun­dan baş­ga-da, 95-nji mej­li­siň işi­niň do­wa­myn­da To­pa­ryň hal­ka­ra gu­ra­ma­lar we ma­li­ýe ins­ti­tut­la­ry bi­len öza­ra hyzmat­daş­ly­gy­nyň me­se­le­le­ri ara al­nyp mas­la­hat­la­şyl­dy. Çä­rä gat­na­şy­jy­lar Aral deň­zi­niň bas­seý­nin­de ener­gi­ýa we suw tyg­şyt­laý­jy teh­no­lo­gi­ýa­la­ry or­naş­dyr­ma­ga gö­nük­di­ri­len bi­le­lik­dä­ki ma­ýa go­ýum tas­la­ma­la­ry­ny dur­mu­şa ge­çir­me­giň çe­me­leş­me­le­ri­ni yla­laş­dy­lar.

Sebitiň iri derýalarynyň suw serişdelerini rejeli ulanmak meselelerine garaldy
Se­bi­tiň iri der­ýa­la­ry­nyň – Amy­der­ýa­nyň we Syr­der­ýa­nyň suw se­riş­de­le­ri­ni re­je­li ulan­mak me­se­le­le­ri­ne ba­gyş­lanan Mer­ke­zi Azi­ýa döw­let­le­ri­niň ýo­ka­ry de­re­je­li du­şu­şy­gy ge­çi­ril­di. Oňa ugur­daş mi­nistr­lik­le­riň ýol­baş­çy­la­ry, suw ho­ja­lyk pu­da­gy­nyň bi­ler­men­le­ri gat­naş­dy­lar.
Du­şu­şy­gyň do­wa­myn­da ekoul­gam­la­ra zy­ýan ýe­tir­mez­den se­bi­tiň äh­li ýurt­la­ry­nyň oba ho­ja­lyk pu­dak­la­ry­ny suw se­riş­de­le­ri bi­len üp­jün et­mek üçin Amy­der­ýa­nyň we Syr­der­ýa­nyň bas­seýn­le­ri bo­ýun­ça ga­za­ny­lan yla­la­şyk­la­ry ber­jaý et­me­giň ze­rur­dy­gy nyg­tal­dy. Türk­me­nis­tan ta­ra­pyn­dan hal­ka­ra gi­ňiş­lik­de yzy­gi­der­li öňe sü­rül­ýän suw dip­lo­ma­ti­ýa­sy ýö­rel­ge­le­ri­niň iş­jeň or­naş­dy­ryl­ma­gy ýo­ka­ry de­re­je­li fo­ru­myň esa­sy me­se­le­si bol­dy. Ýur­du­myz Mer­ke­zi Azi­ýa­da suw me­se­le­si­niň hal­ka­ra hu­ku­gyň ka­da­la­ry, öza­ra hor­mat goý­mak we se­bi­tiň her bir döw­le­ti­niň bäh­bit­le­ri­ni na­za­ra al­mak ar­ka­ly çö­zül­me­li­di­gin­den ugur al­ýar.
Du­şu­şy­ga gat­na­şy­jy­lar Türk­me­nis­ta­nyň Mer­ke­zi Azi­ýa­da ho­wa­nyň üýt­ge­me­gi bi­len bag­ly teh­no­lo­gi­ýa­lar bo­ýun­ça se­bit mer­ke­zi­ni dö­ret­mek ba­ra­da­ky baş­lan­gy­jy­nyň äh­mi­ýe­ti­ni nyg­ta­dy­lar. Bi­le­lik­dä­ki yl­my we teh­no­lo­gik bin­ýat ho­wa­nyň üýt­ge­me­gi bi­len bag­la­ny­şyk­ly ila­ta we oba ho­ja­ly­gy­na ýe­ti­ril­ýän ýa­ra­maz tä­sir­le­ri pe­selt­mä­ge mümkin­çi­lik be­rer.
* * *
Şeý­le-de GDA ag­za ýurt­la­ryň döw­let we jem­gy­ýet­çi­lik te­le­ra­dio­ýaý­lym­la­ry­nyň ýol­baş­çy­la­ry­nyň mej­li­si, Ga­raş­syz Döw­let­le­riň Ar­ka­la­şy­gy­nyň To­hum­çy­lyk me­se­le­le­ri bo­ýun­ça hö­kü­me­ta­ra ut­gaş­dy­ry­jy ge­ňe­şi­niň 27-nji mej­li­si we Türk­men­ba­şy şä­he­rin­dä­ki Ru­hy­ýet köş­gün­de giň möç­ber­li me­de­ni çä­re – «Ta­tar gy­zy – 2026» hal­ka­ra bäs­le­şi­gi­niň jem­leý­ji tap­gy­ry ge­çi­ril­di.

Gyzykly bolup bilerЕЩЕ ОТ АВТОРА