Bütin dünýäde ilaty 10 milliondan geçýän megapolisleriň sany 1975-2025-nji ýyllar aralygyndaky ýarym asyryň dowamynda 8-den 33-e çenli artdy we häzirki wagtda planetanyň ilatynyň tas 8 göterimi şeýle ägirt uly aglomerasiýalarda jemlendi. BMG-niň maglumatlaryna görä, 1975-nji ýylda diňe Tokio, Osaka, Nýu-Ýork, Mehiko, San-Paulu, Kalkutta, Seul we Jakarta şäherleri şeýle derejä eýe bolan bolsa, häzirki wagtda bu sanaw Deli, Dakka, Şanhaý, Guançžou, Kair, Manila, Karaçi, Mumbaý, Lagos we Kinşasa ýaly onlarça Aziýa hem-de Afrika şäherleri bilen baýlaşdy.
Şäher durmuşynyň merkezi Ýewropadan we Demirgazyk Amerikadan doly diýen ýaly daşlaşyp, häzirki 33 megapolisiň 19-y Aziýada, 5-si Latyn Amerikasynda, 4-si Afrikada ýerleşýär, Ýewropada bolsa diňe Moskwa we London doly orun aldy, Stambul bolsa iki yklymyň serhedinde ýerleşýär. Adamlaryň oba ýerlerinden şäherlere iş, ýokary hilli lukmançylyk we bilim üçin köpçülikleýin göçmegi bu prosesiň esasy sebäbi bolup durýar.
Şunuň bilen birlikde, iň uly megapolisleriň sanawy hem üýtgedi: Ýaponiýanyň ilatynyň gartaşmagy sebäpli öňdebaryjylygyny ýitiren Tokionyň ornuny Indoneziýanyň ilaty 42 milliona golaýlan paýtagty Jakarta we 37 million töweregi ýaşaýjysy bolan Bangladeşiň paýtagty Dakka eýeledi, olaryň yzyndan Deli hem-de Mumbaý gelýär, Nýu-Ýork bolsa hatda ilkinji onluga-da girip bilmedi.
BMG-niň bilermenleriniň çaklamagyna görä, bu proses dowam edip, ýakyn onýyllyklarda Kuala-Lumpur, Addis-Abeba we Dar-es-Salam şäherleriniň hem goşulmagy bilen megapolisleriň sany 37-ä ýeter, şeýle hem Bangladeşiň paýtagty Dakkanyň ilat sany 52 milliona çenli artyp, Ýer ýüzüniň iň gür ilatly ýerine öwrülmegi mümkin.
PDF







