Italiýanyň Pompei şäherinde geçirilen täze arheologik gazuw-agtaryş işleri we emeli aň tehnologiýalary 79-njy ýylda Wezuwiý wulkanynyň pidalaryndan biriniň ömrüniň soňky pursatlaryny dikeltmäge mümkinçilik berdi. Porta Stabiýa gonamçylygynda tapylan bu adam, asmandan ýagýan gyzgyn daşlardan goranmak üçin kellesiniň üstünde toýun gaby gorag hökmünde tutup, soňky demini beripdir. Emeli aň algoritmleri gadymy ýazyjy Pliniý Kiçiniň taryhy maglumatlary we tapylan galyndylar esasynda bu adamyň durkuny hem-de şol pursatdaky psihologiýasyny ylmy taýdan takyk görnüşde janlandyrdy.
Gazuw-agtaryş wagtynda iki sany erkek adamyň jesedi tapyldy. Olaryň biri wulkanyň gyzgyn gazlary sebäpli şol bada wepat bolan bolsa, kellesine gap tutan orta ýaşly adam birnäçe sagatlap halas bolmaga synanyşypdyr. Onuň ýanyndan diňe bir gap däl, eýsem garaňkyda ýoluny yşyklandyrmak üçin ulanan toýun çyrasy, elindäki demir ýüzügi we eşiginiň gatlaryna gysdyran 10 sany bürünç teňňesi hem tapyldy. Bu tapyndylar betbagtçylygyň iň aýylganç pursatlarynda-da adamyň düşünjeli hereket edendigini, özüni goramaga we geljege umyt edendigini subut edýär.
Pompei arheologik seýilgähiniň we Paduýa uniwersitetiniň alymlary emeli aňyň diňe bir maglumatlary tertiplemek bilen çäklenmän, eýsem taryhy hakykaty has düşnükli beýan etmäge ýardam edýändigini belleýärler. Alymlaryň pikiriçe, bu tehnologiýa arheologyň ornuny tutman, eýsem, gadymy dünýäniň “dilsiz” galyndylaryny janlandyrýan täze bir guraldyr. Şeýlelikde, 2000 ýyl ozalky bu wakanyň gahrymany ýöne bir taryhy pidagär däl-de, eýsem ynsan erkiniň we durnuklylygynyň nyşany hökmünde gaýtadan öwrenilýär.