Ýa­gyş­ly gün ýol­da ýö­räp bar­ýar­kaň ow­un­jak gur­çuk­la­ryň top­ra­gyň ýü­zü­ne ýa-da ýan­ýo­da­nyň üs­tü­ne çy­kan­dy­gy­ny gör­mek bol­ýar. Köp­ler bu ýag­da­ýy ýa­gyş gur­çu­gy su­wa gark bo­lup, ýo­ka­ry çy­kan­dyr di­ýip pi­kir ed­ýär. Em­ma ylym­da mu­ňa baş­ga­ça­rak dü­şün­di­riş be­ril­ýär.
Ýa­gyş gur­çu­gy­nyň öz ýa­şa­ýan ýe­ri­ni – top­ra­gy taş­lap gu­ry ýe­re çyk­ma­gy­nyň esa­sy se­bä­bi iý­mit göz­le­mek hem-de ýa­gyn­da­ky kis­lo­ta bö­lek­le­rin­den ha­las bol­mak diý­lip dü­şün­di­ril­ýär. Gur­çu­gyň öý­ke­ni bol­man­soň, de­ri­sin­den dem al­ýar. Gur­çuk­lar Ýe­riň aşa­gyn­da-da, açyk ho­wa­da we suw­da-da dem alyp bil­ýär­ler. Alym­la­ryň pi­ki­ri­çe, ýa­gyş gur­çu­gy su­wuň için­de bir ýy­la çen­li ýa­şap hem bil­ýär. Diý­mek, ýa­gyş gur­çu­gy­nyň ýa­gyş­ly gün­ler Ýe­riň ýü­zü­ne çyk­ma­gy­nyň se­bä­bi gark bol­mak ýa-da su­wuň için­de dem alyp bil­mez­lik bi­len bag­ly däl.
Baş­ga bir yl­my ga­raý­şa gö­rä, ýa­gyş dam­ja­la­ry top­ra­gyň üs­tü­ne dü­şen­de ur­ýan ýa­ly yr­gyl­dy dö­red­ýär. Ýa­gyş gur­çuk­la­ry bu ýag­da­ýy howp­ly duý­du­ryş hök­mün­de ka­bul edip, top­ra­gyň ýü­zü­ne çyk­ýar­lar. Alym­la­ryň ýe­ne bir to­pa­ry bol­sa bu ýag­da­ýy ýa­gyş su­wun­da­ky hi­mi­ki mad­da­lar we kis­lo­ta bi­len bag­la­nyş­dyr­ýar­lar. Ýa­gyş gur­çu­gy zy­ýan­ly mad­da­la­ryň tä­si­rin­den ga­çyp, mej­bu­ry ýe­riň ýü­zü­ne çyk­ma­ly bol­ýar.
Halk ara­syn­da ýaý­ran ga­raý­şa gö­rä, in­çe­jik gy­zyl gur­çuk­lar ýa­gyş ýa­gan­da, ýag­ny toprak yz­gar­ly bo­lan­da aň­sat­lyk bi­len he­re­ket edip bil­ýär­ler. Ýag­şyň ýag­ma­gy ýa-da suw bas­ma­gy ýa­gyş gur­çu­gy­nyň tä­ze iý­mit çeş­me­si­ni tap­ma­gy­na, amat­ly ýa­şa­ýyş ýe­ri­ne göç­me­gi­ne we jü­büt­leş­me­gi­ne oňaý­ly şert dö­red­ýär. Umu­man, ýa­gyş gur­çu­gy­nyň tä­sin he­re­ket­le­ri ir­ki ýyl­lar­dan bä­ri alym­lar ta­ra­pyn­dan öw­re­nil­ýär.

Gyzykly bolup bilerЕЩЕ ОТ АВТОРА