To­zan bö­le­jik­le­ri ýa-da mik­rob­lar bu­run­da gy­jyn­dyr­ma dö­re­de­nin­de be­de­ni­miz­de gar­şy­lyk­ly tä­sir hök­mün­de as­gyr­ma peý­da bol­ýar. As­gy­ry­lan­da di­ňe bu­run däl, eý­sem, göz hem aw­to­ma­tik ýag­daý­da işe gir­ýär. Ýag­ny göz öz-özün­den ýu­mul­ýar. Eý­sem, nä­me üçin as­gy­ra­ny­myz­da gö­zü­miz ýu­mul­ýar­ka?!
As­gy­ry­lan­da gö­zü­mi­ziň ýu­mul­ma­gy beý­ni­niň aw­to­ma­tik jo­ga­by­dyr. Adat­ça, bu ýag­da­ýa köp üns be­ril­me­ýän hem bol­sa, alym­lar mu­nuň bir­nä­çe se­bä­bi­ni bel­läp geç­ýär­ler. Göz myş­sa­sy we ga­bak­lar beý­ni­den gel­ýän sig­na­lyň bir bö­le­gi hök­mün­de he­re­ket ed­ýär. Ne­ti­je­de bol­sa, gö­zi zy­ýan­ly bö­le­jik­ler­den we ýo­ka­ry ba­syş­ly ho­wa aky­myn­dan go­ra­mak üçin ga­bak­lar öz-özünden ýa­pyl­ýar.
Nä­me üçin as­gyr­ýa­rys?
As­gyr­mak ada­ty zat ýa­ly gö­rün­se-de, be­de­niň go­rag me­ha­niz­mi­niň bir bö­le­gi­dir. Adam­lar di­ňe ýa­ra­maz ys alan­da, burç ys­gan­da, so­wuk ho­wa­da, ser­gin şe­mal öw­sen­de däl, kä­ha­lat­da sal­kyn ýerden ýy­ly ýe­re çy­kan­da hem as­gyr­ýar­lar. Ga­raň­ky ýerden ýag­ty ýe­re çy­ky­lan­da hem as­gy­ryl­ýan wag­ty bol­ýar. Adat­ça, as­gyr­mak adam­da bi­yg­ty­ýar ýag­daý­da bo­lup geç­ýär. Bi­yg­ty­ýar ýag­daý­da bo­lup geç­ýän as­gyr­ma bu­run­da­ky da­mar­la­ryň gy­jyn­ma­gy ne­ti­je­sin­de ýü­ze çyk­ýar. As­gyr­maz­dan ozal bu­run­da­ky da­mar­lar beý­nä ha­bar ýol­la­ýar. Şo­nuň ne­ti­je­sin­de beý­ni­miz kel­le­dä­ki we bo­ýun­da­ky ses da­mar­la­ry­ny bir­den dart­ýar. Soň­ra bol­sa içi­miz­den bat­ly ho­wa ge­lip as­gyr­ýa­rys. Şeý­le ýag­daý­da bu­run­da­ky to­zan bö­le­jik­le­ri we mik­rob­lar hem da­şa­ry çyk­ýar. Şol se­bäp­li as­gy­ran wag­ty­myz el­ýag­lyk bi­len ag­zy­my­zy ýap­ma­gy unut­ma­ly däl­di­ris. Ýö­ne ag­zy­my­zy do­ly ýa­pyp as­gyr­mak hem sag­lyk üçin zy­ýan­ly­dyr. Içi­miz­den gel­ýän ho­wa­ny do­lu­ly­gy­na da­şa­ry çy­kar­ma­ly.
Alym­lar ýag­ty­ly­ga ýa-da ys­sy ýe­re çy­ky­lan­da as­gyr­ma­gyň göz bi­len bag­ly­dy­gy­ny bel­le­ýär­ler. Ada­myň gö­zü­niň bä­be­ne­gi ýag­ty ýe­re çy­kan­da ki­çel­ýär. Bu ýag­daý­da gö­ze iň ýa­kyn bo­lan bu­run­da­ky da­mar­lar gy­jyn­ýar we adam as­gy­ryp goý­ber­ýär. Ge­çi­ri­len bar­lag­lar­da adam­la­ryň 15-25 gö­te­ri­mi­niň Gü­ne çy­kan­da yz­ly-yzy­na 4-5 ge­zek as­gyr­ýan­dy­gy ýü­ze çy­ka­ry­lyp­dyr.
Alym­lar as­gyr­ma­gyň hiç hi­li zy­ýa­ny­nyň ýok­du­gy­ny bel­le­ýär­ler. Ho­wa­da­ky haý­sy­dyr bir to­zan bö­le­ji­gi, der­län wag­tyň sal­kyn şe­ma­lyň çal­ma­gy ýa-da so­wuk ho­wa hem as­gyr­ma­ga se­bäp bol­ýar. Şeý­le hem alym­lar as­gy­ran wag­tyň gö­züň ýu­mul­ýan­dy­gy­ny, ony açyk tut­ma­gyň müm­kin däl­di­gi­ni bel­le­ýär­ler. Köp adam as­gy­ry­lan wag­ty ýü­re­giň örän gys­ga wagt­lyk dur­ýan­dy­gy­na ynan­ýar. Em­ma mu­nuň dog­ry däl­di­gi bel­le­nil­ýär. Adam as­gy­ran wag­ty bur­nun­dan çyk­ýan dam­ja­lar sa­gat­da 160 ki­lo­metr tiz­lik bi­len he­re­ket ed­ýär we 8 metr aralyga gidýär.

Gyzykly bolup bilerЕЩЕ ОТ АВТОРА