1800-nji ýyl­lar­da oý­la­ny­lyp ta­py­lan we­lo­si­ped hä­zir­ki wagt­da iň köp ula­nyl­ýan ulag se­riş­de­le­ri­niň bi­ri ha­sap­lan­ýar. Iki ti­gir­li ula­gyň önüm­çi­li­gi 1960-njy ýyl­lar­da has ösüp, bü­tin dün­ýä­de meş­hur bo­lup baş­la­ýar. Mag­lu­mat­la­ra gö­rä, her ýyl dün­ýä­de 100-130 mil­lio­na çen­li we­lo­si­ped ön­dü­ril­ýär. Ýer ýü­zün­de 1 mil­liard­dan gow­rak iki ti­gir­li ula­gyň bar­dy­gy aý­dyl­ýar (de­ňeş­dir­mek üçin, dün­ýä­de 1,5 mil­liard­dan gow­rak ýe­ňil aw­tou­lag, 600-700 mil­li­on mo­to­sikl bar). We­lo­si­ped önüm­çi­li­gin­de Hy­taý, Hin­dis­tan, Ýew­ro­pa Bi­le­le­şi­gi ýurt­la­ry we Ýa­po­ni­ýa öň­de­li­gi eýe­le­ýär. Soň­ky ýyl­lar­da şä­her­le­riň kö­pü­sin­de we­lo­si­ped­çi­ler üçin ýö­ri­te ýol­lar gur­lup, düz­gün­ler güý­je gi­ri­zil­ýär. We­lo­si­ped sür­mek, ýag­ny we­lo­si­ped­li işe ýa-da oku­wa gat­na­mak şä­her­de ho­wa­nyň ha­pa­lan­ma­gy­nyň öňü­ni al­mak bi­len bir ha­tar­da, sag­ly­gy­ňy ber­kit­mä­ge we ulag dyk­ny­şy­gy­ny azalt­ma­ga ýar­dam ed­ýär. Ga­ze­ti­mi­ziň şu sa­nyn­da dün­ýä­de iň köp we­lo­si­ped sü­rül­ýän şä­her­ler ba­ra­da­ky mag­lu­mat­la­ry dyk­ga­ty­ňy­za ýe­tir­me­gi ma­kul bil­dik.
Ko­pen­ga­gen. Da­ni­ýa­nyň paý­tag­ty 2015-nji ýyl­dan bä­ri we­lo­si­ped sür­mek üçin iň amat­ly şä­her­le­riň sa­na­wyn­da bi­rin­ji orun­da gel­ýär. Şä­her­de we­lo­si­ped iň mö­hüm ulag se­riş­de­si ha­sap­lan­ýar. Ko­pen­ga­gen­li­le­riň 62 gö­te­ri­mi, ýag­ny ila­tyň ýa­ry­syn­dan gow­ra­gy işe we oku­wa we­lo­si­ped­li gat­na­ýar­lar. Daniýa 2050-nji ýy­la çen­li CO2-bi­ta­rap ýurda öw­rül­me­gi mak­sat edin­ýär. Şol se­bäp­li şä­her­de we­lo­si­ped sür­mek üçin dür­li çä­re­ler dur­mu­şa ge­çi­ril­ýär. We­lo­si­ped­çi­ler üçin ýol­lar, ýo­ly­şyk­lar, «akyl­ly» ýol do­lan­dy­ryş ul­gam­la­ry we köp­rü­ler gu­rul­ýar. Ýa­şaý­jy­lar we şä­he­re bar­ýan sy­ýa­hat­çy­lar üçin we­lo­si­ped­li ge­ze­lenç­ler gu­ral­ýar. Ko­pen­ga­gen­de 400 ki­lo­metr­den gow­rak we­lo­si­ped ýo­ly bo­lup, şä­he­riň ýa­şaý­jy­la­ry her gün we­lo­si­pedde azyn­dan 5-6 ki­lo­metr geç­ýär­ler.
Ams­ter­dam. Ni­der­land­la­ryň paý­tag­ty eg­rem-bug­ram we­lo­si­ped ýol­la­ry we ki­re­ýi­ne we­lo­si­ped ber­mek hyz­mat­la­ry bi­len ta­pa­wut­lan­ýar. Işe, oku­wa gat­na­mak, şä­he­re ge­ze­lenç et­mek üçin we­lo­si­ped ze­rur bo­lup dur­ýar. 2023-nji ýyl­da dün­ýä­de il­kin­ji su­was­ty we­lo­si­ped du­ral­ga­sy Ams­ter­dam­da gu­rul­dy. Bu bol­sa ýurt­da iki ti­gir­li ula­ga uly üns be­ril­ýän­di­gini aň­lad­ýar. Şä­her­de ka­na­lyň bo­ýun­da we­lo­si­ped­li ge­ze­lenç edip, şä­her gö­zel­li­gi­ni syn­lap bol­ýar.
Ut­reht. Köp­lenç iň köp we­lo­si­ped­li şä­her­le­riň sa­na­wyn­da Ut­reht üçün­ji or­ny eýe­le­ýär. Ni­der­land şä­he­ri mer­ke­zin­den akyp geç­ýän ka­nal­la­ry we owa­dan hem giň we­lo­si­ped ýol­la­ry bi­len ta­pa­wut­lan­ýar. Ut­reht şä­he­ri­niň ila­ty­nyň esa­sy bö­le­gi­ni ýaş­lar eme­le ge­tir­ýär. Şä­her­de gat­na­wyň üç­den bi­ri iki ti­gir­li ulag ar­ka­ly ama­la aşy­ryl­ýar. Bu şä­her gü­neş­li we aras­sa ho­wa­sy bi­len we­lo­si­ped sür­ýän­le­re şy­pa ber­ýär. Dün­ýä­niň iň uly we­lo­si­ped du­ral­ga­sy Ut­reht şä­he­rin­de ýer­leş­ýär. 2019-njy ýyl­da açy­lan du­ral­ga­da 12 müň 500-den gow­rak we­lo­si­ped sak­lan­ýar. We­lo­si­ped sak­la­mak üçin il­kin­ji ýe­ras­ty des­ga hem 1938-nji ýyl­da Ut­reht şä­he­rin­de açyl­ýar.
Ant­wer­pen. Bel­gi­ýa­nyň port şä­he­ri ösen we­lo­si­ped ýol­la­ry, Stin ga­la­sy, Gro­te Markt meý­dan­ça­sy we Aan de Stroom mu­ze­ýi bi­len köp­çü­li­giň ün­sü­ni özü­ne çek­ýär. Şä­he­riň is­len­dik kün­je­gin­de we­lo­si­ped ki­re­ýi­ne be­ril­ýän, ýo­ka­ry teh­no­lo­gi­ýa­ly du­ral­ga­la­ra duş gel­mek bol­ýar. Du­ral­ga­dan iki ti­gir­li ula­gy sa­gat­la­ýyn, gün­de­lik, hep­de­lik, aý­lyk we ýyl­lyk möh­let­de ki­re­ýi­ne alyp bol­ýar. Şä­her­de we­lo­si­ped­ler ýa­rym sa­ga­da çen­li tö­leg­siz be­ril­ýär.
Stras­burg. Fran­suz şä­he­ri dün­ýä­de we­lo­si­ped sür­mek üçin iň amat­ly 5 şä­he­riň ha­ta­ry­na gir­ýär. Bu şä­her­de ila­tyň 16 gö­te­ri­mi her gün işe we oku­wa we­lo­si­ped­li gat­na­ýar. Stras­burg­da aý­ra­tyn we­lo­si­ped ýo­da­la­ry bo­lup, ki­re­ýi­ne we­lo­si­ped be­ril­ýän du­ral­ga­lar hem bar. Stras­bur­ga bar­ýan sy­ýa­hat­çy­lar şä­he­re we­lo­si­ped­li ge­ze­lenç edip, gö­zel kün­jek­le­re, mu­zeý­le­re aý­la­nyp bil­ýär­ler. Fran­si­ýa­nyň paý­tag­ty Pa­riž we Bor­do şä­her­le­ri hem we­lo­si­ped sür­mek üçin iň amat­ly şä­her­ler ha­sap­lan­ýar.
Wan­ku­wer. De­mir­ga­zyk Ame­ri­ka­nyň iň dur­nuk­ly şä­her­le­ri­niň bi­ri bo­lan Wan­ku­wer giň de­ňiz di­war ýol­la­ry we şä­her mer­ke­zin­dä­ki we­lo­si­ped ýol­la­ry bi­len ta­nal­ýar. Ka­na­da­nyň port şä­he­rin­de 300 ki­lo­metr­den gow­rak we­lo­si­ped ýo­ly bar. Şä­her­de we­lo­si­pe­di bel­le­nen zo­lak­dan sür­mä­ge, go­rag baş­ga­by­ny geý­mä­ge we gi­je­le­ri­ne çy­ra ulan­ma­ga uly üns be­ril­ýär. Ka­nu­na gö­rä, iki ti­gir­li ulag­da jaň ýa-da sig­nal bol­ma­ly, Gün ýaş­ma­zyn­dan 2 sa­gat öň çy­ra­lar ýa­kyl­ma­ly. Ka­na­da­nyň Mon­re­al şä­he­ri hem 700 ki­lo­metr­den gow­rak we­lo­si­ped ýol­la­ry bi­len De­mir­ga­zyk Ame­ri­ka­nyň öň­de­ba­ry­jy we­lo­si­ped şä­he­ri­ne öw­rül­ýär.
To­kio. Ýa­pon paý­tag­tyn­da gün­de­lik iş­ler üçin «ma­ma­ça­ri» diý­lip at­lan­dy­ryl­ýan ýö­ne­keý we­lo­si­ped­ler has köp ula­nyl­ýar. Şä­her­de ulag­la­ryň pes tiz­lik­li saz­la­şy­gy­na uly üns be­ril­ýär. Ýa­po­ni­ýa­da aw­tou­lag sü­rü­ji­le­ri­niň we­lo­si­ped­çi­ler­den ha­bar­dar bol­ma­gy üçin her ýyl okuw sa­pak­la­ry ge­çi­ril­ýär. To­kio­da we­lo­si­ped­ler üçin köp san­ly du­ral­ga­lar bo­lup, ýa­pon­la­ryň ýer­li we­lo­si­pe­di (ma­ma­ça­ri) çy­dam­ly­ly­gy we ýe­ňil­li­gi bi­len ta­pa­wut­lan­ýar.
Iň köp we­lo­si­ped sü­rül­ýän şä­her­le­riň sa­na­wyn­da Bo­go­ta (Ko­lum­bi­ýa), Hel­sin­ki (Finl­ýan­di­ýa), Gent (Bel­gi­ýa), We­na (Awst­ri­ýa), Bern (Şweýsariýa), Os­lo (Nor­we­gi­ýa), Münster, Gan­no­wer, Le­ip­sig (Ger­ma­ni­ýa) we Bris­tol (Ang­li­ýa) ýa­ly şä­her­le­riň hem ady ag­zal­ýar.

Gyzykly bolup bilerЕЩЕ ОТ АВТОРА