PDF
Kömürturşy gazynyň zyňyndylaryny azaltmagyň halkara güni her ýylyň 28-nji ýanwarynda bellenilýär. Bu sene ýyladyşhana gazlarynyň täsiri barada habardarlygy ýokarlandyrmak, şeýle hem adamlary uglerodyň yzlaryny azaltmaga we daşky gurşawa has gowy ideg etmäge höweslendirmek üçin döredildi. Ýyladyşhana gazlarynyň täsiri, atmosferadaky käbir gazlar günüň ýylylygynyň kosmosa gaýdyp gelmeginiň öňüni alanda ýüze çykýar. Olar ýylylygy siňdirýär we ony Ýere ugrukdyrýar, howany has ýyly edýär. Planetamyzyň atmosferasyndaky esasy ýyladyşhana gazlary kömürturşy gazy, metan, azot oksidi, ozon we suw buglarydyr. Ýerdäki ýaşaýyş üçin ortaça ýyladyşhana gazlarynyň täsiri möhümdir, sebäbi onsuz planetamyz has sowuk bolardy. Şeýle-de bolsa, bu gazlaryň atmosferadaky konsentrasiýasy, esasan hem, kömürturşy gazy, XVIII asyryň ortalaryndan (senagat öwrülişiginiň başlangyjy), global ýylylyga sebäp bolan adam işjeňligi sebäpli ep-esli ýokarlandy. Atmosferadaky kömürturşy gazynyň esasy antropogen çeşmeleri elektroenergetika, ulag we senagat, şeýle hem ýakmak we beýleki oba hojalyk usullary arkaly tokaýlary kesmek bolup durýar. Köp adam kömürturşy zyňyndylaryny gazylyp alynýan ýangyjy bilen baglanyşdyrsa-da, bu kömürturşy gazynyň ýeke-täk çeşmesi däl. Mysal üçin, azot dökünleri öndürilende kömürturşy gazy hem öndürilýär. Kömürturşy gazynyň zyňyndylaryny azaltmagyň halkara gününiň gelip çykyşy belli däl. Käbir çeşmeler onuň BMG tarapyndan döredilendigini öňe sürýärler. Kömürturşy gazynyň zyňyndylaryny azaltmagyň halkara gününde şahsy awtoulagyňyzy ulanmagy jemgyýetçilik transporty, welosiped sürmek ýa-da pyýada ýöremek ýaly ekologiýa taýdan arassa ulag serişdeleriniň peýdasyna azaltmagy göz öňünde tutuň.
Aýgül HALLYÝEWA,
Türkmen oba hojalyk institutynyň talyby
