PDF
Daşkentde geçirilen halkara ylmy maslahatda dünýäniň 20-den gowrak ýurdundan gelen 300-den gowrak alym Teýmirleňiň mirasyna täzeçe garap, Teýmiriler döwrüni ylmyň we medeniýetiň ösüşiniň bitewi ulgamy bolan “Ikinji Renessans” döwri hökmünde häsiýetlendirdiler. Beýik serkerdäniň doglan gününiň 690 ýyllygyna bagyşlanan bu forumda esasy üns Teýmiriler döwrüniň diňe bir harby üstünliklerine däl, eýsem, döwlet dolandyryşy, diplomatiýa, ylym we bilim ulgamyndaky gazananlaryna gönükdirildi. Şeýle hem çäräniň çäginde taryhy çeşmeleri gaýtadan öwrenmek we medeni mirasy gorap saklamak boýunça halkara hyzmatdaşlygy güýçlendirmek barada ylalaşyk gazanyldy.
Ylmy jemgyýetçiligiň pikiriçe, XIV–XV asyrlar diňe bir syýasy güýçleniş döwri bolman, eýsem astronomiýa, matematika we lukmançylyk ýaly ugurlarda düýpli öňegidişlikleriň bolan wagtydyr. Alymlar şol döwürde döredilen medreseleriň we ylmy merkezleriň bilimi nesilden-nesle geçirmekde möhüm orun eýeländigini, munuň bolsa bütin yslam dünýäsine täsir edendigini belleýärler. Hususan-da, “Al-Furkan” yslam mirasyny gorap saklamak gaznasynyň we IRCICA ýaly guramalaryň wekilleri Teýmiriler döwrüniň binagärlik we ylym mirasynyň häzirki zaman medeni aňyýetinde aýratyn orun eýeleýändigini nygtadylar.
Şol bir wagtyň özünde, taryhçylar Teýmirleňiň diňe bir “basybalyjy” hökmünde häsiýetlendirilýän öňki birtaraply garaýyşlarynyň çeşmeleriň köpçüligi we täze barlaglar arkaly üýtgeýändigini görkezýärler. Maslahatda Hindistan, Russiýa we beýleki ýurtlaryň kitaphanalarynda saklanýan golýazmalaryň ähmiýeti, şeýle hem Merkezi Aziýanyň Hindistan we beýleki sebitler bilen taryhy gatnaşyklarynyň çuňlugy barada aýratyn durlup geçildi. Forumda alymlar Teýmiriler döwrüni has ulgamlaýyn öwrenmek we dünýä derejesinde ylmy hyzmatdaşlygy utgaşdyrmak baradaky başlangyçlary öňe sürdüler.
